s這dki cukiereczek
Strona g堯wna Opoki | Liturgia na dzi | Baza Mszy 鈍. | Porozmawiajmy o wierze | 砰cie Ko軼io豉 | Jan Pawe II | Do陰cz do grona darczy鎍闚

Opoka jest przydatna? Wp豉 darowizn
Zapraszamy do czytelni Wed逝g autor闚 Wed逝g dziedzin Wed逝g temat闚 Wyszukaj Na zakupy!





Audiobooki w odcinkach




Wiadomo軼i


 


NIEZNANY SP紑

Niniejszy artyku ukaza si w wile雟kiej "Gazecie Codziennej" 28 marca 1940 roku. Tezy w nim zawarte sprowokowa造 Henryka Elzenberga do polemiki. W bloku tekst闚 Nieznany sp鏎 pomieszczamy dwie, nie publikowane dot康, wersje repliki Elzenberga (1), (2) oraz napisany po przesz這 pi耩dziesi璚iu latach komentarz do sporu Elzenberg - Mi這sz pi鏎a Bogus豉wa Wolniewicza.

 

Czes豉w Mi這sz

OBOWI╴EK

W Korsarzu J霩efa Conrada stary marynarz Peyrol ginie, po鈍i璚aj帷 si dla przegranej, beznadziejnej sprawy rojalist闚. Sprawa ta jest mu w istocie oboj皻na. 畝dna wiara w tak czy inaczej wyrozumowan s逝szno嗆, celowo嗆 tej walki nie wspomaga go w chwili powzi璚ia decyzji. Jest to cz這wiek prosty i jak dla ka盥ego cz這wieka prostego, znaj帷ego nico嗆 szumnych s堯w i hase istnieje dla niego jedynie pi瘯no ziemi, nieba i morza, przywi您anie do 篡cia, urok 鈍iata, ogl康anego m康rym, do鈍iadczonym spojrzeniem. Przygotowuj帷 si do wype軟ienia czynu, id帷 na pewn 鄉ier, nie zastanawia si, czy jego czyn b璠zie na tyle po篡teczny, aby zr闚nowa篡 ofiar. Ma這 obchodz go rojali軼i i republikanie, Francja, ludzko嗆. Zamkni皻y, milcz帷y, wa篡 w sobie sw鎩 problem, kt鏎y jest wy陰cznie jego w豉snym, indywidualnym problemem. Na jedn szal k豉dzie wszystkie swoje my郵i, zamiary, pi瘯no istnienia. Na drug - wierno嗆 dla czego, co jest pozbawione logiki, niejasne, a przecie silne, wierno嗆 jakiemu raz danemu, cho nie wym闚ionemu s這wu. I ta druga szala przewa瘸. Tak wi璚 闚 郵epy nakaz obowi您ku przestaje by jedn z tych abstrakcji, jakimi bywa dzia豉nie w imi dobra narodu, ludu, rewolucji czy w obronie kr鏊a. Staje si natomiast elementarnym, niemo磧iwym do zanalizowania pierwiastkiem ludzkiego 篡cia, jak widok nieba i morza, Wiara i Mi這嗆.

Straszliwym, katastrofalnym nabytkiem ostatnich czas闚 jest zracjonalizowanie zwyczajnej, niemal zwierz璚ej, a przecie najwy瞠j unosz帷ej cz這wieka wierno軼i. Zamiast niej niekt鏎e filozoficzno-polityczne systemy wprowadzi造 poj璚ie cel闚 zbiorowych, dla osi庵ni璚ia kt鏎ych jednostka powinna zdobywa si na najwy窺ze po鈍i璚enia. Trudno, dzisiaj, na tym zakr璚ie dziej闚, w tym okrutnym 鈍ietle, ukazuj帷ym nam wszystkie nasze b喚dy i winy, trzeba wyj嗆 poza kr庵 grzecznych, niby to rozs康nych formu貫k. Dzisiaj, jak dla Mickiewicza, s這wem diabelskim jest dla nas s堯wko "dlaczego?" Dlaczego wierzysz? Dlaczego kochasz? Dlaczego walczysz? S na te pytania przygotowane odpowiedzi, ukazuj帷e ukryty mechanizm i nie wyznane cele uczu. Determinanty, przyczyny czy te rezultaty s wa積e, reszt, t iskr nie wyt逝maczon, co zapala si i ga郾ie, mo積a zby lekcewa膨cym milczeniem.

Jak i w innych dziedzinach poj璚ie wierno軼i i obowi您ku zosta這 zast徙ione poj璚iem celu walki. Nie豉two jednak zaspokoi jednostk, gdy raz postawi豉 ona sobie pytanie: po co? Po co gin, czy jest jaki cel r闚nie wielki, aby godzien by po鈍i璚enia jedynego, nie powtarzaj帷ego si 篡cia? By taki cel przed oczy postawi, poszczeg鏊ne systemy licytuj si w tworzeniu mit闚, narkotyk闚, wprowadzaj swoich 穎軟ierzy w stan ci庵貫go, nazwijmy to tak, ideologicznego pija雟twa. Jest to jednak bro obosieczna. Dawki narkotyku trzeba ci庵le wzmacnia. W dodatku ca貫 ich dzia豉nie za豉muje si pod wp造wem kl瘰ki. Skoro cel okre郵ony i materialny odsuwa si o odleg這嗆 niepowodzenia, rozs康ek dyktuje jednostkom trosk o w豉sn sk鏎. Islam 陰czy poj璚ie wierno軼i i obowi您ku z nagrod w raju. Chrze軼ija雟two, zu篡waj帷 pierwiastki rzymskie, wyrobi這 poj璚ie cnoty jako dobra r闚nie rzeczywistego jak uroda czy si豉 fizyczna, tylko stoj帷ego wy瞠j w hierarchii warto軼i. Znak r闚nania stoi pomi璠zy stanem cnoty i zbawieniem, nie pomi璠zy zbawieniem i uczynkami, kt鏎e s zewn皻rznym produktem, zwi您anym tak z cnot jak 鈍iat這 dnia ze wschodem s這鎍a.

Nowoczesne poga雟two wypracowa這 obszerny aparat podniet do wierno軼i i wype軟iania obowi您ku. Wizja szcz窷cia narodu czy ludzko軼i, krzy瞠, ordery, wdzi璚zna pami耩 potomnych - s to 鈔odki do pod德igni璚ia przyrodzonej ludzkiej prywaty na wy篡ny heroizmu. I nade wszystko wrzask, wrzask mielonych publicznie wielkich s堯w, owa mobilizacja opinii przez wywo造wanie zbiorowego oburzenia lub zbiorowej pogardy. To uciekanie si do propagandy maj帷ej wprowadzi t逝m w pewien rodzaj hipnozy przez danie mu kilku (najcz窷ciej 瘸這snych) sylogizm闚, aby m鏬 je prze簑wa, to odwo造wanie si do pseudomy郵enia, a nie bezpo鈔ednio do poczucia powinno軼i - jest nieuniknionym skutkiem roz這瞠nia, rozbicia podstawowych sk豉dnik闚 ludzkiej natury - nad czym pracowa豉 usilnie my郵 ostatnich lat dwudziestu. Dziecko chcia這 zobaczy, co jest w 鈔odku i zepsu這 zabawk. Aby j pu軼i w ruch, trzeba pracowicie szuka nowych sposob闚, w陰czy elektryczny pr康 - propagand, ma這 jednak skutecznie, bo tylko dop鏦i przebiega pr康, zabawka si rusza.

Nie wiem, mo瞠 si myl, ale wydaje mi si, 瞠 wszystko, czym b璠zie przysz豉 Europa - je瞠li nie zmieni si w siedzib barbarzy雟twa - zosta這 w formie mniej lub wi璚ej doskona貫j przeczute i powiedziane w latach poprzedzaj帷ych obecn wojn. Tak te i zagadnienia etyczne. W filozofii, chorej na l瘯 przed z逝dzeniem, kt鏎y prze瞠ra j jak rak, broni帷ej si r瘯ami i nogami przed uznaniem za wystarczaj帷e prostych danych do鈍iadczenia, pojawi si pr康 nowy, silny i odwa積y.

Nie zawaha si, zamiast rozpacza nad mg陰 bytu, zgodzi si na prost prawd: 瞠 drzewo - to drzewo, li嗆 - to li嗆, wiara - to wiara, 瞠 nie przez poszukiwanie jakiego uniwersalnego klucza, otwieraj帷ego wszystkie tajniki materii, dochodzi si do poznania 鈍iata, ale wtedy, gdy si uzna 鈍iat w jego niesko鎍zonej wielo軼i, gdy si r闚n realno嗆 przypisze zjawiskom takim, jak honor, m瘰two, wierno嗆 i takim, jak burza wiosenna, dzie, noc, 郾ie積a droga. Nie wiecznym ko貫m z逝dze jest istnienie, ale nieustaj帷ym dotykaniem konkretu, zar闚no w jego materialnych, jak i duchowych formach. Od Maxa Schelera do katolickiego realizmu jest jeden krok - i oto, po wielu b陰dzeniach, stoimy u progu nowej hierarchii, kt鏎ej naczeln zasad jest "mi這嗆 rzeczy istotnych".

Tak "rzecz istotn" jest i 闚 g這s, jaki w sobie s造sza marynarz Peyrol w obliczu decyzji. I je瞠li si dyskutuje teraz o zwyci瘰twie, obliczaj帷 szanse wojuj帷ych pot璕 - 幢e by這by pomija ten niepo郵edni atut w r瘯u wodz闚: milcz帷e, nie potrzebuj帷e logicznych uzasadnie przywi您anie 穎軟ierzy do obowi您ku.

CZESxW MIΜSZ, ur. 1911 poeta, eseista, t逝macz, historyk literatury. W 1980 roku otrzyma literack Nagrod Nobla. Ostatnio ukaza造 si: Jakiego to go軼ia mieli鄉y. O Annie 安irszczy雟kiej (1996), Legendy nowoczesno軼i (1996), 砰cie na wyspach (1997), Abecad這 Mi這sza (1997) oraz Piesek przydro積y (1997).








 wy郵ij znajomym

Zobacz tak瞠:
Marek Gancarczyk, Kosmici na odpu軼ie
Enzo Bianchi, Sztuka rozeznawania duchowego
AW, Nie wystarczy by bohaterem
L'Osservatore Romano, ONZ domaga si rozejmu humanitarnego w Rakce
Henryk Zieli雟ki, Musimy to wygra
Lucetta Scaraffia, Refleksje nad protoko貫m z Groningen
L'Osservatore Romano, Destrukcyjna kultura odrzucania
Krzysztof Tadej, Nadia Sawczenko, Marz o wielkiej, wspania貫j Ukrainie
Marek ㄆczak, Waldemar Poczylas, 妃ier przychodzi za wcze郾ie, a czasem za p騧no
Pawe Zuchniewicz, Nie jest dobrze, aby m篹czyzna by sam
Komentarze internaut闚:

Benedykt XVI | Biblioteka audio i wideo | Czytelnia | Dane nt. Ko軼io豉 | Edukacja Ekonomiczna | Felietony, komentarze | Filozofia | Galeria zdj耩 | Inne nauki |
Europa, Polska, Ko軼i馧 | Internet i komputery | Jan Pawe II | Katalog adres闚 | Katechetom i duszpasterzom | Kultura | Ksi璕arnia religijna | Liturgia - na dzi i na niedziele | Mapa serwisu | Msze 鈍. - gdzie, kiedy? | Nauczanie | Noclegi w Polsce | Noclegi, hotele w Polsce | Nowo軼i na naszych stronach | Papie Franciszek | Pielgrzymki piesze - ePielgrzymka | Rekolekcje | Rodzina | Sekty | Serwis informacyjny | S這wnik | Sonda | 安i璚i patroni | Szukaj | Tapety i dzwonki religijne | Teologia | Tw鎩 g這s w dyskusji | Varia | 砰cie Ko軼io豉