s這dki cukiereczek
Strona g堯wna Opoki | Liturgia na dzi | Baza Mszy 鈍. | Porozmawiajmy o wierze | 砰cie Ko軼io豉 | Jan Pawe II | Do陰cz do grona darczy鎍闚

Opoka jest przydatna? Wp豉 darowizn
Zapraszamy do czytelni Wed逝g autor闚 Wed逝g dziedzin Wed逝g temat闚 Wyszukaj Na zakupy!





Audiobooki w odcinkach




Wiadomo軼i


 


Opracowanie i wyb鏎 tekst闚
ks. Antoni 真rek

名. CEZARY Z ARLES

Copyright © Wydawnictwo WAM 2002




砰cie i dzia豉lno嗆 Cezarego z Arles

I. Cezary z Arles

4. Formacja duchowa i umys這wa

Dane, jakimi dysponujemy, pozwalaj sporz康zi stosunkowo szczeg馧ow charakterystyk Cezarego. Bardzo pomocne w tym wypadku jest 鈍iadectwo jego biograf闚, a tak瞠 teksty, kt鏎e wysz造 spod r瘯i samego biskupa.

Przysz造 biskup Arles, jak ju zosta這 powiedziane, pochodzi najprawdopodobniej z chrze軼ija雟kiej rodziny o rzymskim rodowodzie. S康z帷 na podstawie dost瘼nych nam 廝鏚e mo積a przypuszcza, 瞠 rodzina Cezarego by豉 鈔ednio zamo積a. Gdyby pochodzi z kr璕闚 prawdziwie arystokratycznych, to przynajmniej wzmianka o tym znalaz豉by si w pismach kt鏎ego z jego biograf闚. Je瞠li si przy tym uwzgl璠ni charakterystyczn dla tych 鈔odowisk solidarno嗆, wyra瘸j帷 si te w utrzymywaniu wzajemnych kontakt闚, to zupe軟y brak tego typu powi您a w przypadku Cezarego ka瞠 go sytuowa poza tym 鈔odowiskiem. Natomiast formacja, jak wyni鏀 z domu, pozwala wnioskowa, 瞠 rodzice zadbali o podstawowy kontakt syna z cywilizacj rzymsk. Dzi瘯i temu otrzyma podstawow znajomo嗆 kultury 豉ci雟kiej, cho ani rodzice, ani on sam nie mieli wyg鏎owanych aspiracji w tym wzgl璠zie37.

Brak wzmianki o chrzcie w wieku doros造m pozwala przypuszcza, 瞠 przysz造 鈍i皻y otrzyma go w dzieci雟twie, co w闚czas stawa這 si w Galii praktyk powszechn w rodzinach chrze軼ija雟kich. Na czym polega這 wychowanie w takiej rodzinie mo瞠my si tylko domy郵a. Biografowie podkre郵aj jeden istotny element tego wychowania. Od dzieci雟twa Cezary wzrasta w atmosferze wra磧iwo軼i na bied. Je郵i nawet potraktowa jako literack przesad histori o rozdawaniu odzie篡 przez siedmioletniego ch這pca i akceptowaniu tego zachowania przez rodzic闚, to ziarnko prawdy w tym tkwi. Sami rodzice musieli mi這sierdzie wobec potrzebuj帷ych uwa瘸 za istotny element swej wiary i wychowywali dzieci w tym duchu. W przypadku Cezarego takie wychowanie trafia這 na podatny grunt.

Cezary wcze郾ie odkry swoje 篡ciowe powo豉nie: chcia s逝篡 Bogu. Wydawa這 mu si, 瞠 to powo豉nie zrealizuje wst瘼uj帷 w szeregi duchowie雟twa. Z tym zamiarem, skoro tylko uko鎍zy stosowny wiek, zg這si si do miejscowego biskupa. Zgodnie z 闚czesnym zwyczajem zosta zaliczony do grona duchownych, cho by to tylko pierwszy stopie w do嗆 d逝giej drabinie i nie wi您a si jeszcze z ostatecznym wyborem drogi 篡ciowej.

Pobyt w otoczeniu biskupa Sylwestra i p騧niejszy w klasztorze w Lerynie s逝篡 przede wszystkim formacji ascetycznej Cezarego. W Ko軼iele drugiej po這wy V wieku nie istnia jeszcze 軼i郵e okre郵ony program formacji przysz造ch duchownych. Do pe軟ienia wy窺zych funkcji — poczynaj帷 od diakona, przez prezbitera do biskupa — wybierano m篹czyzn, kt鏎zy mieli ku temu stosowne kwalifikacje. By造 one w miar szczeg馧owo okre郵one przez kanony synodalne i miejscowe tradycje. Nie by這 jednak specjalnych instytucji, kt鏎e by wybranych kandydat闚 przygotowywa造 do pe軟ienia powierzonych im funkcji. Jedn z mo磧iwo軼i — zalecanych zreszt przez wspomniane przepisy synodalne — stwarza pobyt w otoczeniu biskupa. Ka盥y z biskup闚 musia, dla potrzeb liturgii i pracy duszpasterskiej, mie grono ludzi, kt鏎zy po鈍i璚ali si przede wszystkim „s逝瘺ie Bo瞠j”. Wchodzi這 si do tego grona dobrowolnie i potem stopniowo, poprzez pe軟ienie coraz to bardziej odpowiedzialnych funkcji mo積a by這 awansowa na coraz to wy窺ze stopnie w hierarchii ko軼ielnej. Do takiego grona mogli wchodzi ju m這dzi m篹czy幡i, ch皻ni do s逝瘺y liturgicznej. Rozpoczynali od najprostszych pos逝g, a w miar zdobywania nowych kwalifikacji awansowali na coraz to wy窺ze stopnie. Z 篡cia we wsp鏊nocie mogli w ka盥ej chwili zrezygnowa, lub te mogli by z niej usuni璚i: b康 z braku kwalifikacji, b康 ze wzgl璠u na ewentualne sprzeniewierzenie si obowi您kom. Je瞠li m這dzi ludzie wytrwali i wykazali si przydatno軼i do s逝瘺y Bo瞠j, mogli powoli by promowani. Tak dochodzili do 鈍i璚e diakonatu. Przyj璚ie tych 鈍i璚e by這 decyzj nieodwracaln a jednocze郾ie mo磧iw dla tych, kt鏎zy zdecydowali si na rezygnacj z ma鹵e雟twa. Od chwili przyj璚ia diakonatu duchowny by zobowi您any do 篡cia w celibacie. Nast瘼nym stopniem by prezbiterat. Niekt鏎zy spo鈔鏚 prezbiter闚 bywali p騧niej powo造wani na biskup闚. Podobn mo磧iwo嗆 stwarza這 篡cie monastyczne. Wprawdzie do jego podj璚ia prowadzi這 ludzi pragnienie doskona這軼i chrze軼ija雟kiej, a wi璚 realizacja radykalnych wezwa ewangelicznych, ale w praktyce by這 tak, 瞠 ci w豉郾ie ludzie byli potem wzywani do pe軟ienia funkcji prezbiter闚 i biskup闚.

Pierwsi mnisi pojawili si w po逝dniowej Galii ju w IV wieku38. Byli to najcz窷ciej pojedynczy pustelnicy, o kt鏎ych ma這 wiemy. Na pocz徠ku V wieku uformowa造 si dwa bardzo p騧niej znane o鈔odki monastyczne: Leryn i Marsylia. W czasach 鈍. Cezarego znani te ju byli tzw. ojcowie jurajscy39. Geograficznie byli oni nawet bli窺i miejscu urodzenia 鈍. Cezarego. Z tw鏎czo軼i 鈍. Cezarego mo積a si domy郵a, 瞠 zna ten o鈔odek, cho nie spos鏏 przes康zi, kiedy si z nim zetkn掖.

Jako pierwszy powsta o鈔odek na wyspie Leryn, w pobli簑 dzisiejszej Cannes. Jego za這篡cielem by 鈍. Honorat40. Jako m這dy cz這wiek pochodz帷y z „dobrej rodzinny” rzymskiej zachwyci si idea貫m 篡cia eremickiego. Zamierza nawet zosta jednym ze wschodnich Ojc闚 Pustyni41, ale podr騜, kt鏎 w tym celu podj掖, nie powiod豉 si. Wr鏂i do Galii i za rad biskupa Leoncjusza z Fr嶴us osiad na wyspie Leryn. Z dala od ludzi m鏬 odda si umartwieniom cia豉, medytacji Pisma 安i皻ego i modlitwie, innymi s這wy: prowadzi 篡cie w豉軼iwe dla anachorety chrze軼ija雟kiego. Chocia 篡 na odludziu, sta si osoba znan. Wie嗆 o jego 鈍i皻o軼i rozesz豉 si do嗆 szybko i sprowadzi豉 na wysp ludzi ch皻nych, by zosta jego uczniami. Oko這 410 roku wyspa przekszta販i豉 si w koloni pustelnik闚, kt鏎ych nieformalnym prze這穎nym by 鈍. Honorat. W nied逝gim czasie powsta tam klasztor, w kt鏎ym odbywa豉 si formacja m這dych ludzi, zamierzaj帷ych podj望 篡cie monastyczne i potrzebuj帷ych kierownictwa. Obok klasztoru i w 陰czno軼i z nim wykszta販i豉 si kolonia anachoret闚, wzorowana na wschodnich laurach42.

Z czasem Leryn sta si centrum 篡cia monastycznego promieniuj帷ym na ca陰 po逝dniow Gali. Przybywali tam ludzie m這dzi, porwani idea豉mi 篡cia monastycznego, ale te ludzie dojrzali, kt鏎zy udawali si na wysp maj帷 za sob karier zawodow, cz瘰to 篡cie rodzinne. Szukali 篡cia pe軟iejszego, o kt鏎ym dowiadywali si czasem dopiero w wieku dojrza造m. S豉wa Lerynu rozchodzi豉 si szeroko. Widziano w nim nie tylko o鈔odek 篡cia monastycznego, ale tak瞠 miejsce, gdzie mo積a by這 zdoby solidne wychowanie chrze軼ija雟kie. Zdarza這 si, 瞠 ludzie pragn帷y wszczepi swoim synom solidne zasady 篡cia chrze軼ija雟kiego oddawali ich pod opiek mnich闚 z Lerynu. Swoj formacj duchow i teologiczn zawdzi璚za這 Lerynowi wielu biskup闚 i teolog闚 tego okresu (np. Faustus z Riez, Wincenty z Lerynu, Salwian z Marsylii. itd.).

Drugi o鈔odek 篡cia monastycznego powsta w nieodleg貫j od Lerynu Marsylii. Tam do鈍iadczony mnich, Jan Kasjan ( ok. 435), za這篡 dwa klasztory: m瘰ki i 瞠雟ki. Obmy郵i dla nich ca造 program formacji i wyznaczy zasadnicze linie duchowo軼i43. Program opracowany przez Jana Kasjana odegra te znacz帷 rol w kszta速owaniu si 篡cia monastycznego w Lerynie.

Inne o鈔odki, jakie powsta造 w przeci庵u V wieku, w mniejszym stopniu oddzia造wa造 na 篡cie religijne Po逝dniowej Galii. Klasztory, zw豉szcza m瘰kie, powstaj帷e w coraz to nowych miejscowo軼iach, wzorowane by造 przede wszystkim na wy瞠j wymienionych. Ka盥y z nich rz康zi si jednak w豉snymi regu豉mi, kt鏎ych autorami byli najcz窷ciej ich za這篡ciele. Cieszy造 si one du膨 niezale積o軼i od w豉dz ko軼ielnych, kt鏎e jednak z coraz wi瘯szym zainteresowaniem stara造 si kontrolowa 篡cie monastyczne. Wi您a這 si to przede wszystkim z nadu篡ciami, jakie w tym ruchu si pojawia造. Jednym z najbardziej niepokoj帷ych zjawisk byli mnisi-wagabundzi, niezwi您ani z 瘸dn wsp鏊not i cz瘰to ekstrawaganccy w swym zachowaniu. Opanowaniem tego zjawiska zajmuj si synody ju oko這 po這wy V wieku, zmuszaj帷 mnich闚 przy pomocy dekret闚 do pozostawania w klasztorach i podporz康kowania si regu這m zakonnym.

砰cie monastyczne obierali ludzie, kt鏎zy chcieli si odsun望 od spraw 鈍iatowych i po鈍i璚i tylko d捫eniu do Boga. Tego rodzaju decyzja wi您a豉 si z radykaln zmian dotychczasowego sposobu 篡cia. Wst徙ienie do wsp鏊noty monastycznej oznacza這 rezygnacj z wszelkiej w豉sno軼i prywatnej i ambicji doczesnych. W za這瞠niu 篡cie monastyczne oznacza這 tak瞠 wy陰czenie si z bie膨cego 篡cia ko軼ielnego, a tym samym wyklucza這 nawet my郵 o ewentualnym pe軟ieniu urz璠闚 ko軼ielnych. Mnisi pozostawali lud幟i 鈍ieckimi, nie otrzymywali 瘸dnych 鈍i璚e i w 瘸den spos鏏 nie przygotowywali si do pe軟ienia jakichkolwiek funkcji duszpasterskich.

Paradoksalnie jednak, osobista 鈍i皻o嗆 i wyrobienie moralne, jakie by這 owocem 篡cia monastycznego, powodowa造, 瞠 mnich闚 wbrew ich wcze郾iejszym zamiarom i cz瘰to wbrew ich ch璚iom powo造wano na urz康 prezbiter闚 i biskup闚. Najcz窷ciej by這 tak, 瞠 mnisi jakkolwiek 篡li w odosobnieniu, byli znani okolicznej ludno軼i. Kiedy zatem zaistnia豉 potrzeba znalezienia kandydata na prezbitera albo biskupa, cz瘰to uznanie w oczach wiernych znajdowa 鈍i徠obliwy mnich. Wielu mnich闚 z wielkimi oporami przyjmowa這 tak propozycj. Zdarza這 si nawet, 瞠 wr璚z odmawiali, albo te trzeba ich by這 d逝go do wyra瞠nia zgody przekonywa. Porzucenie 篡cia monastycznego dla pracy duszpasterskiej by這 dla wielu z nich rzecz trudn, gdy wydawa這 si im rezygnacj z pewnej drogi zbawienia na bardziej ryzykown. Wed逝g do嗆 powszechnego przekonania duchowo嗆 monastyczna i styl 篡cia monastycznego uchodzi造 wtedy za idea 篡cia chrze軼ija雟kiego. Rezygnacja z niego wydawa豉 si zatem odst瘼stwem od czego, co uchodzi這 za szczyt 鈍i皻o軼i na ziemi. Zdarza造 si te inne powody rezygnacji. Niekt鏎zy obawiali si wzi璚ia odpowiedzialno嗆 za innych oraz wymawiali si brakiem przygotowania lub l瘯iem przed utrat doskona這軼i44.

Wybieranie kandydat闚 na prezbiter闚 i biskup闚 spo鈔鏚 mnich闚 mia這 t zalet, 瞠 byli to ludzie maj帷y za sob pewn formacj duchow i wykszta販enie teologiczne. 砰cie monastyczne polega這 przede wszystkim na zdobywaniu osobistej 鈍i皻o軼i. Drog do tego by豉 surowa asceza, modlitwa, praktyka cn鏒 i uczynk闚 mi這siernych, a przede wszystkim medytacja Pisma 安i皻ego. W豉郾ie medytacja Pisma 安i皻ego poszerzona o lektur dzie ascetycznych i komentarzy biblijnych stanowi豉 podstaw wykszta販enia teologicznego. Wprawdzie nie by豉 to ani systematyczna, ani te g喚boka znajomo嗆 teologii, ale i tak przewy窺za豉 wiedz, jak dawa造 inne 闚czesne mo磧iwo軼i kszta販enia.

W klasztorze w Lerynie formacja dokonywa豉 si we wsp鏊nocie i pod kontrol. By豉 to wsp鏊nota zorganizowana, na czele kt鏎ej sta opat i gdzie m這dzi kandydaci do 篡cia monastycznego zabierali si do pracy nad sob pod okiem starszych i do鈍iadczonych ju mnich闚. W klasztornej bibliotece znajdowa造 si dzie豉 — g堯wnie egzegetyczne — wielkich autor闚 staro篡tno軼i chrze軼ija雟kiej: Orygenesa, 鈍. Hilarego, 鈍. Ambro瞠go, Jana Kasjana, a przede wszystkim 鈍. Augustyna45.

Studium tych tekst闚 i wspomnianych autor闚 b璠zie stanowi這 podstaw wykszta販enia teologicznego przysz貫go biskupa. Z wymienionych autor闚 najwi瘯sze wra瞠nie wywar na nim 鈍. Augustyn, kt鏎y by szczeg鏊nie ch皻nie czytany i studiowany w Lerynie. Nie znamy katalogu ksi璕ozbioru dost瘼nego mnichom w tym klasztorze. Mo積a przypuszcza, 瞠 by on do嗆 obszerny i umo磧iwia zapoznanie si z my郵 wielu Ojc闚 Ko軼io豉. Teologowie, kt鏎zy tam zdobywali swoje wykszta販enie, reprezentowali szeroki wachlarz pogl康闚. Wystarczy wspomnie tak r騜ni帷ych si w swych pogl康ach autor闚, jak: Wincenty z Lerynu, Faustus z Riez i Cezary z Arles. Skoro w tym samym 鈔odowisku mog造 dojrzewa r騜ne pogl康y teologiczne, to trudno m闚i o istnieniu czego, co mo積a by nazwa „szko陰 teologiczn”. Klasztor lery雟ki umo磧iwia dost瘼 do najlepszych tradycji my郵i chrze軼ija雟kiej. O tym, 瞠 mnisi tam 篡j帷y t mo磧iwo嗆 wykorzystywali, mo瞠my si przekona czytaj帷 teksty Cezarego z Arles.

W czasie swego pobytu w klasztorze przysz造 biskup Arles zapozna si zar闚no z wielkimi tradycjami teologicznymi Ko軼io豉 staro篡tnego, jak te z tekstami poszczeg鏊nych autor闚. Z tej wiedzy i umiej皻no軼i w闚czas nabytych korzysta potem bardzo szeroko, cho nie w jednakowej mierze. Generalnie bli窺i mu byli autorzy 豉ci雟cy, ale w egzegezie Pisma 安i皻ego ch皻nie korzysta z metody wypracowanej przez Orygenesa. Natomiast w kwestiach teologicznych okaza si wierny tradycji przede wszystkim 鈍. Augustyna, kt鏎ego tekstami bardzo ch皻nie si pos逝giwa. Przekonanie dla my郵i teologicznej 鈍. Augustyna wyrazi Cezary z Arles w tekstach, kt鏎e wysz造 spod jego r瘯i, jak te poprzez anga穎wanie si w spory teologiczne, jakie mia造 miejsce w pocz徠kach VI wieku46.

Klasztor w Lerynie by nade wszystko szko陰 ascezy. Ludzie udaj帷y si tam szukali warunk闚 umo磧iwiaj帷ych zdobywanie 鈍i皻o軼i b康 to samotnie (anachoreci), b康 to we wsp鏊nocie (cenobici). Jedna i druga forma 篡cia by豉 tam mo磧iwa. 砰cie klasztorne by這 tak zorganizowane, by przebywaj帷y w nim mnisi — oraz kandydaci — mogli u鈍i璚a si przez tryb 篡cia i duchowe 獞iczenia. Istotnymi elementami 篡cia w klasztorze by造 surowe umartwienie, milczenie, modlitwa. By造 to sprawdzone ju wcze郾iej, w r騜nych 鈔odowiskach monastycznych, 鈔odki umo磧iwiaj帷e post瘼 duchowy. Temu mia豉 s逝篡 tak瞠 lektura, z kt鏎ej w klasztorze korzystano. Z tej racji w bibliotece gromadzono teksty przede wszystkim z zakresu duchowo軼i chrze軼ija雟kiej. Przy ich wykorzystywaniu oraz w stosowaniu 獞icze ascetycznych opaci i mistrzowie 篡cia monastycznego korzystali z do鈍iadcze innych. Klasztor za這穎ny przez 鈍. Honorata by wzorowany na wschodnich wzorach, a podstawow regu喚 stworzy je郵i nie sam Jan Kasjan to przynajmniej powsta豉 ona pod silnym jego wp造wem47. M闚i帷 zatem o formacji nabytej przez Cezarego z Arles w klasztorze lery雟kim, nie mo積a zapomnie o wp造wie, jaki na niego wywarli autorzy dzie z zakresu duchowo軼i chrze軼ija雟kiej, w鈔鏚 kt鏎ych szczeg鏊ne miejsce zajmowa Jan Kasjan.

Jak ju zosta這 wspomniane, taki styl 篡cia bardzo odpowiada przysz貫mu biskupowi z Arles. Co wi璚ej, tak gorliwie zacz掖 realizowa te zasady w swoim 篡ciu, 瞠 odbi這 si to na jego zdrowiu. W efekcie musia zrezygnowa z 篡cia klasztornego, ale w dalszym swoim 篡ciu pozosta wierny tym idea這m. Tak瞠 wtedy, gdy zosta wybrany i wy鈍i璚ony do pe軟ienia odpowiedzialnych funkcji w Ko軼iele „przez pokor, ducha pos逝sze雟twa, mi這嗆 i umartwienie pozosta mnichem”48. Idea doskona這軼i, jaki mieli realizowa mnisi, wydawa mu si mo磧iwy do osi庵ni璚ia tak瞠 przez wszystkich chrze軼ijan. Tym mo積a wyt逝maczy wiele z wymaga moralnych, jakie stawia tak瞠 przed swoimi s逝chaczami 鈍ieckimi, oraz praktyki ascetyczne, jakie im proponowa.


opr. ab/ab








 wy郵ij znajomym

Zobacz tak瞠:
Roy Schoeman, Mi鏚 ze ska造. Historie nawr鏂onych 砰d闚
Maria Zboralska, Jak 篡 - 7 rad 鈍i皻ego Jana Paw豉 II
Andrzej Cicho, S這鎍e i deszcz
Papie Franciszek, Kobiety wolne od uprzedze i dyskryminacji
Mateusz Mate.O Otremba, Osobiste refleksje o 'Pie郾iach naszych ojc闚'
JKD, Lourdes jest dla dzieci
Magdalena Chwalib鏬, Czy piek這 jest puste?
Agnieszka Wawryniuk, Ukrzy穎wany jest blisko nas
L'Osservatore Romano, Same przepisy nie wystarczaj
Margherita Pelaja, W豉dza rz康zenia
Komentarze internaut闚:

Benedykt XVI | Biblioteka audio i wideo | Czytelnia | Dane nt. Ko軼io豉 | Edukacja Ekonomiczna | Felietony, komentarze | Filozofia | Galeria zdj耩 | Inne nauki |
Europa, Polska, Ko軼i馧 | Internet i komputery | Jan Pawe II | Katalog adres闚 | Katechetom i duszpasterzom | Kultura | Ksi璕arnia religijna | Liturgia - na dzi i na niedziele | Mapa serwisu | Msze 鈍. - gdzie, kiedy? | Nauczanie | Noclegi w Polsce | Noclegi, hotele w Polsce | Nowo軼i na naszych stronach | Papie Franciszek | Pielgrzymki piesze - ePielgrzymka | Rekolekcje | Rodzina | Sekty | Serwis informacyjny | S這wnik | Sonda | 安i璚i patroni | Szukaj | Tapety i dzwonki religijne | Teologia | Tw鎩 g這s w dyskusji | Varia | 砰cie Ko軼io豉