słodki cukiereczek
Strona główna Opoki | Liturgia na dziś | Baza Mszy św. | Porozmawiajmy o wierze | Życie Kościoła | Jan Paweł II | Dołącz do grona darczyńców

Opoka jest przydatna? Wpłać darowiznę
Zapraszamy do czytelni Według autorów Według dziedzin Według tematów Wyszukaj Na zakupy!





Audiobooki w odcinkach




Wiadomości


 


Dr Barbara Fedyszak-Radziejowska

ADWENT NIE JEST CZASEM KARNAWAŁU



- Z czym Pani, jako socjologowi, kojarzą się święta Bożego Narodzenia w Polsce?

- Z socjologicznego punktu widzenia te święta są częścią rocznego, sakralnego obyczaju wpisanego w chrześcijański nurt liturgiczny. Co roku powtarza się pewien typ zachowań. Z jednej strony Boże Narodzenie jest ożywieniem praktyk i świadomości religijnej ludzi, z drugiej - jest trwaniem pewnego obyczaju, czyli zapewnia w kulturze ciągłość pewnych zachowań, tradycji, tożsamości. W sposobie przeżywania świąt jesteśmy wpisani we własną tradycję i kulturę. Boże Narodzenie w Polsce ma szczególny wymiar, bardzo widoczny we wszystkich sondażach socjologicznych. Jest to czas spotkania po to, by potwierdzić wspólnotę rodzinną. Ze względu na swoją istotę Boże Narodzenie, a więc czas narodzin dziecka w rodzinie, wyjątkowo dobrze wpisuje się w nasz polski obyczaj, ale także w ludzką naturę - łącząc to, co obyczajowe, rodzinne z tym, co chrześcijańskie, religijne. Boże Narodzenie to symbol trwania rodziny, wspólnoty, tożsamości, chrześcijaństwa.

- Święta symbolizują rodzinne ciepło, umacniają związki z religią, ale czy ostatnio nie kojarzą się Polakom również z komercją, największą okazją do robienia zakupów?

- Boże Narodzenie zawsze było pretekstem do kupowania prezentów. W wymiarze kultury komercjalizacja tych świąt jest czymś normalnym. Przecież na ogół nie gniewa nas, gdy w czasopismach katolickich jeszcze przed Adwentem pojawiają się reklamy filmów i książek, które można kupić komuś na gwiazdkę. Poza tym wiele wydarzeń życia publicznego związanych ze świętami ma charakter komercyjny. Mimo to nie wywołują one w nas wewnętrznego sprzeciwu, natomiast krzyczące reklamy supermarketów i domów towarowych - tak. Dlaczego? Otóż problem nie leży w komercjalizacji, ale w połączeniu tego zjawiska z desakralizacją. Dopóki komercjalizacja jest częścią przypominania o istocie świąt Bożego Narodzenia, dopóki jest to wtopione w tradycję polską, dopóty chcemy w tym uczestniczyć. Natomiast jeśli okaże się, że jedynym prawem, jakim Boże Narodzenie może się pojawić w życiu publicznym, jest prawo komercyjne, to rzeczywiście zacznie się coś zmieniać.

- Jakie konsekwencje społeczne niesie ze sobą desakralizacja?

- W życiu społecznym Boże Narodzenie staje się elementem, do którego mamy prawo, ale pod warunkiem, że jest on jednym z wielu na rynku idei. W procesie desakralizacji chrześcijaństwo i towarzysząca mu obyczajowość, związana z tradycją, jest częścią układanki rynkowo-liberalnej, dla której wszystkie wartości są równorzędne. Gdybyśmy zaczęli przypominać, że Boże Narodzenie ma bardzo silne chrześcijańskie konotacje, a nie tylko wymiar komercyjny, to w procesie desakralizacji te święta jakby tracą prawo bytu. Nagle stają się zagrożeniem dla tych, którzy nie chcą w życiu publicznym dopuścić elementu religijnego w stopniu większym niż tylko jako taka kostka w dużej układance różnych wartości.

- Czy Polacy poddają się tym procesom?

- Z sondaży, w których pytamy Polaków o to, które z charakterystycznych dla polskiego obyczaju praktyk kultywują dzisiaj, wynika, że trzy wydarzenia w roku mają uczestnictwo na poziomie 95 proc. Niemal wszyscy odwiedzamy cmentarze i groby najbliższych 1 listopada, dzielimy się opłatkiem w Wigilię Bożego Narodzenia i święcimy pokarmy na Wielkanoc. To są obyczaje, których przestrzegamy niezależnie od tego, czy jesteśmy wierzący, czy praktykujemy, czy nie. Najbardziej jednak zdumiewające jest to, że tzw. praktyki religijne dokonywane raz w tygodniu są stabilne. Od lat utrzymują się na poziomie 30-40 proc. Dopóki nie zmienią się te dość optymistyczne wyniki badań, nie musimy się bać o naszą tożsamość.

- Ale św. Mikołaj już kojarzy się raczej z Laponią, a nie z biskupem chrześcijańskim działającym na przełomie III i IV wieku w Azji Mniejszej.

- To prawda. Zastanawiam się jednak, na ile jest to nieuchronna konsekwencja tego, że PRL na kilkadziesiąt lat w ogóle zamieniła go na Dziadka Mroza. Powstało puste pole i dlatego łatwiej było wprowadzić coś nowego - takiego Dziadka Mroza z Laponii.

- Czy Kościół jest przygotowany na komercjalizację i desakralizację świąt? Jaką daje odpowiedź? Może powinien wyjść z szopkami z kościołów na przyległe ulice i place, pomiędzy te krzyczące wystawy?

- Kościół ma bogatą liturgię Adwentu. Odprawiane są Roraty, w wielu parafiach robi się wieńce adwentowe. Myślę, że wciąż trzeba przypominać, że Adwent nie jest czasem karnawału. Duchowieństwo i świeccy zaangażowani w życie parafii powinni wzmacniać świadomość przygotowywania się i przeżywania świąt w porządku chrześcijańskim. Polaków praktykujących jest wciąż wystarczająco wielu, żeby to się udało. Przynajmniej jeszcze teraz.

- Dziękuję bardzo za rozmowę



Dr BARBARA FEDYSZAK-RADZIEJOWSKA, adiunkt w Polskiej Akademii Nauk

Rozmawiała ALICJA WYSOCKA


opr. mg/mg








 wyślij znajomym

Zobacz także:
Marek Gancarczyk, Osławione PKB
Małgorzata Frydrych, Kolęda o Bożym Narodzeniu
Słowo wśród nas, Potężny Zbawiciel
Słowo wśród nas, Najlepszy Przewodnik
Lucetta Scaraffia, Dwie kobiety na jedno miejsce
Jan Miazek, Uroczystość Jezusa Chrystusa Króla Wszechświata
Papież Franciszek, Trzy zdumienia
Papież Franciszek, W duchu solidarności
Papież Franciszek, Serce i umysł otwarte na perspektywę Boga
Papież Franciszek, Pokój trzeba zdobywać
Komentarze internautów:

Benedykt XVI | Biblioteka audio i wideo | Czytelnia | Dane nt. Kościoła | Edukacja Ekonomiczna | Felietony, komentarze | Filozofia | Galeria zdjęć | Inne nauki |
Europa, Polska, Kościół | Internet i komputery | Jan Paweł II | Katalog adresów | Katechetom i duszpasterzom | Kultura | Księgarnia religijna | Liturgia - na dziś i na niedziele | Mapa serwisu | Msze św. - gdzie, kiedy? | Nauczanie | Noclegi w Polsce | Noclegi, hotele w Polsce | Nowości na naszych stronach | Papież Franciszek | Pielgrzymki piesze - ePielgrzymka | Rekolekcje | Rodzina | Sekty | Serwis informacyjny | Słownik | Sonda | Święci patroni | Szukaj | Tapety i dzwonki religijne | Teologia | Twój głos w dyskusji | Varia | Życie Kościoła