Ks. Stefan Uchacz CM
KSIĄDZ KONARSKI UCZY,
ŻE NAUKA I RELIGIA SĄ WYRAZEM MIŁOŚCI OJCZYZNY
dla szkoły podstawowej
Cel: zaznajomienie dzieci z osobą i działalnością ks. Stanisława Konarskiego w kontekście wychowania do odpowiedzialności za Ojczyznę.
TREŚĆ I PRZEBIEG KATECHEZY
I. "Złote serce"
Cel szczegółowy: wskazanie na miejsce ks. Konarskiego wśród panteonu wielkich Polaków.
- Pogadanka na temat: Jakich znacie wielkich, sławnych Polaków? Czym się odznaczyli?
- Katecheta - w zależności od poziomu klasy - przypomina postaci, np. T. Kościuszkę, A. Mickiewicza, Jana Pawła II lub innych sławnych Polaków, a następnie proponuje wysłuchanie nagrania fragmentu wiersza T. Lenartowicza o wielkim Polaku (Materiały: M 1).
- Uczniowie odgadują, o kogo chodzi.
- Całości wprowadzenia dopełnia wyświetlenie przezroczy kościoła Księży Pijarów w Krakowie i znajdującego się w nim epitafium z sercem ks. Konarskiego oraz odczytanie opinii o nim autorstwa I. Krasickiego i H. Kołłątaja (Materiały: M 2).
- Prezentacja osoby ks. Konarskiego jego zasług dla Polski. Podkreślenie patriotyzmu i troski o odnowę Rzeczpospolitej.
II. Ks. Stanisław Konarski - reformator szkolnictwa
Cel szczegółowy: przybliżenie dzieciom osoby i działalności ks. Konarskiego ze szczególnym uwzględnieniem reform oświatowo-wychowawczych.
- Katecheta prosi dzieci o wymienienie przedmiotów, których uczą się w szkole; zapisuje je na tablicy - wspólna praca (Materiały: M 3).
- Postawienie pytania: W jakim celu uczniowie uczą się tylu przedmiotów w szkole?
- Zbieranie opinii uczniów. Niezależnie od wypowiedzi katecheta podkreśla, że uczą się ich nie tylko dla siebie, ale po to, aby móc lepiej i mądrzej służyć innym, a zwłaszcza Ojczyźnie.
- Na taki sam powód wskazywał ks. Konarski, dając uczniom w Collegium Nobilium i w innych pijarskich szkołach nie mniejszy zestaw przedmiotów. (Następuje teraz dopełnienie zapisu na tablicy wraz z koniecznymi objaśnieniami, dotyczącymi konkretnych przedmiotów).
- Krótki wykład z ekspozycją reprodukcji portretu ks. Konarskiego.
III. Miejsce religii w zreformowanej szkole
Cel szczegółowy: ukazanie, że miłość Boga i Ojczyzny stanowi podstawowy obowiązek ucznia w systemie wychowawczym ks. Konarskiego.
- Wspólna praca według tekstu: M 4 - głośne odczytanie tekstu.
Wskazując na tablicowy zestaw, katecheta informuje, że religia w zreformowanej, według zasad ks. Konarskiego, szkole pijarskiej stała u źródeł wszelkich innych nauk. Na dowód odczytuje się odpowiedni tekst, zaznaczając, że pod pojęciem "religia" w systemie ks. Konarskiego nie chodziło tylko o jedną godzinę lekcyjną religii jako przedmiotu, ale o całe wychowanie religijne młodego Polaka. - Następnie katecheta dostarcza dzieciom tekst - M 5.
Siedem środków wychowania religijnego - poleca im w oparciu o poszczególne punkty dokonanie rachunku sumienia odnośnie do ich podejścia tak do nauki religii w szkole, jak i do całego życia religijnego. - Podprowadzając do modlitwy końcowej, którą może stanowić wspólny śpiew hymnu: Boże, coś Polskę, katecheta dokonuje podsumowania całej katechezy, stwierdzając, że w pojęciu ks. Konarskiego zarówno pilne przykładanie się do nauki, jak i gorliwość o rozwój w sobie życia religijnego stanowiły nierozłączną całość, którą nazywał umiłowaniem Ojczyzny, według słów: "Żądać trzeba, aby wszyscy obywatele Rzeczypospolitej cnotliwymi oraz uczonymi być mogli" (O religii poczciwych ludzi. Konkluzja).
IV. Modlitwa kończąca katechezę
MATERIAŁY
M 1
T. Lenartowicz, Złote serce (fragmenty)
Szczęsne to serce, które dziś w kościele
Złoty pokrowiec w cześć narodu kryje,
Odkryjcie bracia, prawdy przyjaciele,
To martwe serce, kto wie, czy nie bije
Jak niegdyś w piersiach, gdy mu wdzięczne plemię,
Krzykliwe, butne, ale nie zawzięte,
Pochwały niosło wskroś przez polską ziemię,
Gdy je porwało uniesienie święte.
Gdy wszystkie wzroki w serce to zwrócone
Nie dopatrzyły prywaty ni znaku,
Tylko myśl wielką i częste łzy słone;
Uczciwość w każdym zbudzona Polaku,
Za Konarskiego idąc wielką radą,
Umysł do księgi, dłoń ku mieczu zgięła,
Niewiasty perły swe na ołtarz kładą,
I pieśń się z dala wiąże: Nie zginęła.
Muza historii postać męża skromną
W kapłańską szatę pijara przywdzianą,
Stawia i w trąbę uderza miedzianą:
Zapomną wielu, tego nie zapomną.
On wszystkie myśli, wszystkie życia sprawy
Poniósł w obronie skołatanej nawy,
Nawy ojczystej i sprawił, że z onej
Wyszedł Maj trzeci - Kościuszko - Legiony.
W pamięci przyszłych imię twe obudzę,
Nie piramidą, nie czarem obrazów,
Świątynią wiedzy i piastunką cnoty,
A na frontonie stawię napis złoty:
KONARSKI.
M 2
O ks. S. Konarskim pisali:
Ignacy Krasicki, Nagrobek
Stanisławowi Konarskiemu Scholarum Piarum
Ten, co pierwszy zdziczałe ciął gałęzie wzniosłe,
I śmiał ścieżki odkrywać wiekami zarosłe:
Co nauki, co miłość kraju wzniósł i krzepił,
W cieniu laurów spoczywa, które sam zaszczepił.
(Listy i pisma różne X.B.W., Warszawa 1786, t. 1, s. 120-121)
Hugo Kołłątaj (1750-1812):
"On najpierwszy złą w łacinie i polszczyźnie wymowę starał się poprawić".
Dymitr Krajewski (1834-1864):
"Imię i chwała Konarskiego przywiązane do trwałości Narodu w dłuższej zostanie pamięci".
(Cyt. za: Z. Libera, Przedmowa, w: Stanisław Konarski, Pisma wybrane, Warszawa 1955, t. 1, s. 5-45).
M 3
| PRZEDMIOTY W SZKOLE | |
| dzisiaj język polski język obcy historia geografia matematyka fizyka chemia biologia religia wychowanie fizyczne wychowanie plastyczne śpiew .............................. .............................. ............................. ............................... |
wg. Ks. Konarskiego łacina, greka j. polski, j. obcy (francuski, niemiecki) religia historia matematyka - fizyka prawo-polityka retoryka (mitologia, poetyka) geografia biologia metafizyka (etyka, logika) filozofia lektura autorów polskich i zagranicznych kunszt kawalerski - ćwiczenia cielesne (lekcje tańca, szermierki, jazdy na koniu, musztra, muzyka) teatr szkolny |
M 4
"Najpierwsza, najcelniejsza i najpotrzebniejsza rzecz dla nas w całej edukacji, jest uczyć się religii, poczciwości i cnoty. Wszystkie zaś inne nauki, do tej jednej nabycia i wsparcia, pomocą nam tylko i środkami być mają. Piękna bowiem rzecz jest rozum wszelkich ciekawych i potrzebnych umiejętnością oświecać, ale serce naprzód trzeba do dobrego formować,... młodość do wszelkiej przyzwyczajać cnoty - to trzeba, to najistotniejsza rzecz jest".
Stanisław Konarski, O religii poczciwych ludzi. Konkluzja.
M 5
"Siedem, a może i więcej mamy głównych sposobów zaprawiania młodzieży szkolnej do cnoty chrześcijańskiego żywota:
- katechizm,
- kazania,
- uczęszczanie na wspólne modły i nabożeństwa oraz nawiedzanie kościołów i kaplic,
- częste i pilne przystępowanie do sakramentów, a w sakramencie pokuty duchowy kierunek spowiedników,
- corocznie odbywanie trzydniowych ćwiczeń duchowych, czyli rekolekcji,
- nauki, czyli tzw. czytania duchowne,
- częste, przy każdej okazji powtarzane zachęcanie młodzieży do cnoty i ustawiczne obrzydzanie jej grzechu".
(Ordinationes, cz. 4, O szkołach, 2)
opr. ab/ab
Copyright © by Katecheta, Zeszyt 7-8/2000 www.katecheta.pl www.katecheta.pl
 wyślij znajomym |
|
|
