Wybrani święci i błogosławieni
| Imię | Święto | Życie | Patron | Ikonografia |
|---|---|---|---|---|
| Idzi, (Egidiusz, Gilles) | 01.09 | VIII w. Pustelnik w Prowansji (Francja), później opat założonej przez siebie wspólnoty zakonnej. | Patron matek karmiących i osób kulawych | Strzała w kolanieświętego, łania karmiąca go mlekiem w jaskini. |
| Ignacy Antiocheński | 17.10 | Uczeń Jana Ewangelisty, biskup Antiochii (Syria), autor siedmiu listów pisanych w drodze na męczeństwo do Rzymu | Lwy, święty wśród lwów, spętany łańcuchami. | |
| Ignacy Loyola (Inigo López de Loyola) | 31.07 | 1491-1556. Najpierw rycerz - ranny podczas oblężenia Pamplony nawrócił się pod wpływem lektury żywotów świętych. Po dwóch latach w samotności napisał słynne "Ćwiczenia duchowne", później studia w Salamance i Paryżu. Gromadzi wokół siebie grupę ludzi, która po zatwierdzeniu przez papieża Pawła III stała się Towarzystwem Jezusowym - jezuitami. | Patron rekolekcji i ćwiczeń duchownych | Monogram IHS na piersi świętego lub na księdze. |
| Izydor z Sewilli | 04.04 | Ok. 560-636. Ostatni Ojciec Kościoła Zach., Doktor Kościoła, arcybiskup Sewilli, pisarz, twórca pierwszej encyklopedii (20-tomowe "Etymologie"), sam wszechstronnie wykształcony, dbał o wykształcenie duchowieństwa - zakładał szkoły przy każdej katedrze. | Pióro i księga, ul pszczeli (symbol elokwencji), często ukazywany jako biskup, u stóp którego klęczy książę | |
| Jacek (Hyacinthus) | 17.08 | ok. 1183-1257. Urodzony w Kamieniu na Śląsku w rodzie Odrowążów. W Rzymie poznał św. Dominika, wstąpił do jego zakonu i przeszczepił go na grunt polski. Wiele wypraw misyjnych na wschód (m.in. Kijów, Smoleńsk) i do Prus. Cudotwórca, asceta i niestrudzony misjonarz. | Często przedstawiany z monstrancją i figurką Matki Boskiej | |
| Jadwiga Królowa | 8.06 | 1374-1399. Córka Ludwika Andegawena, spadkobierczyni tronu polskiego. Koronowana w 1384, dwa lata później (jako 12-letnia dziewczynka!) poślubiła Władysława Jagiełłę. Znana z niezwykłego miłosierdzia, a także troski o studiującą młodzież, dokonała odnowienia Akademii Krakowskiej. | ||
| Jadwiga Śląska a. Trzebnicka | 16.10 | ok. 1174-1243. Księżna śląska, żona Henryka Pobożnego, znana z dzieł miłosierdzia - ostatnie lata życia w ufundowanym przez siebie klasztorze cystersek w Trzebnicy | Patronka Śląska | W koronie, boso, z obuwiem w rękach, budynek kościoła. |
| Jakub Młodszy (Mniejszy) Apostoł | 03.05 | Rybak z Galilei, syn Alfeusza (Kleofasa), pierwszy biskup Jerozolimy, umęczony prawdopodobnie w 62 r. Prawdopodobnie autor nowotestamentalnego Listu Jakuba | Drewniany stęp pilśniarza (folusznika); chorągiew; pałka. | |
| Jakub Starszy a. Większy Apostoł | 25.07 | Zm. śmiercią męczeńską w 44 r. Rybak znad jeziora Genezaret, syn Zebedeusza, starszy brat Jana Ewangelisty; patron pielgrzymów i sieciarzy, czczony zwł. w Hiszpanii (Santiago de Compostela) | Sakwa, manierka i kij pielgrzyma, muszla, miecz. | |
| Jan Chrzciciel | 29.08, 24.06 | Pustelnik i prorok, syn św. Elżbiety, prekursor Mesjasza-Jezusa, (Mt 3, 1-17; Łk 7, 18-35) | Patron misjonarzy i Florencji | Krzyż drewniany i proporzec ze słowami Ecce Agnus Dei, księga, baranek, lilia. |
| Jan Apostoł i Ewangelista | 27.12 | Rybak z Galilei, brat Jakuba Starszego, autor 4. Ewangelii, jemu Jezus pod krzyżem powierzył opiekę nad swą Matką. Wg tradycji pośród prześladowania za Domicjana wrzucony do kotła wrzącego oleju - cudownie ocalony. Zmarł ok. 100 r. | Kielich z wysuwającym się wężem; smok, kocioł z wrzącą oliwą, otwarta księga, orzeł. | |
| Jan Kanty (z Kęt) | 23.12 | 1390-1473. Kapłan, asceta, pielgrzym, wybitny kaznodzieja, profesor teologii Akademii Krakowskiej, | Patron archidiecezji krakowskiej | Dzban, toga profesorska, buty. |
| Jan Kapistran (da Capistrano) | 23.10 | 1386-1456. Początkowo prawnik, pod wpływem pobytu w niewoli nawrócił się i wstąpił do franciszkanów-obserwantów (bernardynów), wybitny kaznodzieja, inspirator krucjaty przeciw Turkom. Zaszczepił w Polsce zakon bernardynów. | Patron prawników | Przedstawiany jako franciszkanin wskazujący dłonią na krucyfiks lub ze sztandarem ze znakiem krzyża. Czasem z lancą, depcząc turban. |
| Jan Nepomucen (Nepomuk, Jan z Pomuk) | 16.05 | 1340-1393. Kapłan, wikariusz generalny kapituły praskiej. Umęczony, gdy odmówił zdradzenia królowi Wieńczysławowi tajemnicy spowiedzi św. | Patron Czech, dobrej spowiedzi i spowiedników | Krzyż. Przedstawiany jako kapłan ubrany w komżę i stułę. |
| Jan od Krzyża (właśc. Juan de Yepes y Alvarez) | 14.12 | 1542-91. Mistyk, pisarz i poeta, Doktor Kościoła (Doktor Mistyczny). Zniechęcony stanem swego zakonu - karmelitów chciał przejść do Kartuzów. Po spotkaniu ze św. Teresą podjął jednak dzieło reformy zakonu (karmelici bosi). | Ukazywany jako karmelita piszący przed krzyżem. Często krzyż znajduje się w niebie i wysyła promienie światła. Czasem obok orzeł, z piórem pisarskim w dziobie. | |
| January | 19.09 | 275- ok. 305. Biskup Benewentu, umęczony podczas prześladowania Dioklecjana. Został rzucony na pożarcie dzikim zwierzętom, które nie chciały go jednak tknąć - ostatecznie został ścięty. | Patron Neapolu | Dwie fiolki z krwią świętego (cud upłynnienia krwi w Neapolu), księga, piec, miecz. |
| Jan Sarkander | 30.05 lub 17.03 | 1576-1620. Kapłan w Holeszowie na Morawach, obrońca wiary katolickiej przed protestantyzmem. Podczas wojny 30-letniej został oskarżony przez protestantów o zdradę kraju i okrutnie umęczony. | ||
| Jan Chryzostom (Złotousty) | 13.09 | Ok. 354-407. Pisarz chrześc., ojciec i doktor Kościoła Wsch. Początkowo studiował retorykę, następnie został pustelnikiem. W 386 r. wrócił do Antiochii - wyświęcony na kapłana. Od 398 patriarcha Konstantynopola, wielki kaznodzieja, twórca liturgii Kościoła Wsch. Przez swoją nieustępliwość i surowość napytał sobie wrogów na dworze cesarskim. Skazany na wygnanie - zmarł w drodze. | Patron kaznodziejów. | Mieszek; księga przebita mieczem. |
| Jerzy | 23.04 | Kult od V w. - brak pewnych informacji historycznych. Prawdopodobnie był trybunem w legionach cesarza Dioklecjana, zmarł śmiercią męczeńską w Palestynie na przełomie III/IV w. | Patron Anglii, Portugalii, Aragonii, Genui, Stambułu, Niemiec, Wenecji. Patron rycerzy, płatnerzy, pasterzy koni, szpitali, bezpłodnych kobiet, harcerzy. Chroni przed dżumą, trądem, syfilisem i opryszczką. | Rycerz na koniu zabijający włócznią smoka, zbroja, chorągiew. Czasem przedstawiany w scenie męczeństwa (ścięcie mieczem). |
| Joachim | 26.07 | Ojciec Maryi Panny, z rodu Judy, mążśw. Anny. | Kosz z dwiema turkawkami, księga, jagnię, zakwitający kij. | |
| Joanna d'Arc | 30.05 | Ok. 1412-31. Dziewica Orleańska , urodzona w rodzinie wieśniaczej w Domremy-la-Pucelle, wizjonerka i bohaterka narodowa Francji. | Zbroja, długi proporzec z wizerunkiem Chrystusa, jabłko i lilie królewskie. | |
| Józef | 19.03 i 1.05 | Mąż (oblubieniec) Panny Marii, opiekun Jezusa, potomek Dawida, "mąż sprawiedliwy", cieśla z Nazaretu | Patron Kościoła powszechnego, Austrii, Węgier, Kanady, Meksyku, Belgii, Peru, Rosji, Wietnamu, misji chińskich, Patron sprawiedliwości społecznej, dobrej śmierci, robotników, cieśli, | Zakwitający kij, przybory ciesielskie: siekiera, piła, wiertło; lilia. Często z Jezusem na ręku. |
| Juda Tadeusz Apostoł | 28.10 | Prawdopodobnie brat Jakuba Młodszego, bliski krewny Jezusa. Autor Listu Judy. Według tradycji głosił Ewangelię w Mezopotamii i Persji, zginął śmiercią męczeńską, zabity pałkami. | Patron beznadziejnych przypadków | Pałka, miecz, kij, krzyż, węgielnica ciesielska. |
| Julian z Antiochii | 16.03 | Ok. 302-?. Chrześcijanin, senator, umęczony podczas prześladowań Dioklecjana. Jego relikwie przechowywane były w Aleksandrii. | Ukazywany w scenie wrzucenia do morza w worku pełnym skorpionów i węży lub prowadzony na wielbłądzie. | |
| Julian Szpitalnik | 29.01 | Święty legendarny, nie istniał w rzeczywistości (jego życiorys m.in. w Złotej Legendzie Jakuba de Voragine). | Patron podróżnych i gościnności | |
| Juliusz | 12.04 | Zm. 352. Papież od 337, walczący z arianizmem - bronił św. Atanazego przed niesłusznymi oskarżeniami, zwołał kilka synodów antyariańskich | ||
| Katarzyna z Aleksandrii | 25.11 | Zm. ok. 310. Postać niepewna historycznie. Wg. podania - dziewica królewskiego rodu, oczytana w filozofii, potrafiła przeciwstawić się argumentacji 50 filozofów podczas prześladowania Maksymiana. Odrzuciła względy cesarza i nie chciała zaprzeć się Chrystusa - za co była torturowana na kole, a następnie ścięta. | Patronka filozofów, studentek, bibliotekarzy, kołodziejów, kolejarzy | Miecz, korona, książka, palma, połamane wielkie koło z nożami. Czasem ukazywana w trakcie mistycznych zaślubin z Chrystusem lub nawiedzana przez Chrystusa w więzieniu. |
| Katarzyna ze Sieny | 29.04 | 1347-80. Tercjarka dominikańska, mistyczka, autorka kilku dzieł mistycznych. Pisała surowe listy do królów i papieża, starając się sprowadzić go do Rzymu z niewoli awiniońskiej. | Patronka Włoch, uczonych, mędrców; studentów | Cierniowa korona, lilia, serce, pierścień. |
| Kazimierz | 04.03 | 1458-84. Drugi syn Kazimierza Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki, wychowanek Długosza. Odznaczał się niezwykłą pobożnością i surowością obyczajów - m.in. złożył ślub czystości. Przygotowywany do odziedziczenia tronu po ojcu, zachorował jednak na gruźlicę (prawdopodobnie) i zmarł 4.03.1484 w Wilnie. | Patron Korony i Litwy | Ukazywany jako młodzieniec w szatach królewskich |
| Kinga | 24.07 | 1234-1292. Córka króla Beli IV węg., wnuczka św. Jadwigi, żona Bolesława Wstydliwego, z którym żyła w ślubach czystości. Zasłynęła niezwykłą pobożnością i wrażliwością społeczną. Po śmierci męża klaryska w ufundowanym przez siebie klasztorze w Sączu. | Puszka, lampa, monstrancja, cyborium, lilia. | |
| Klara | 11.08 | 1194-1253. Uczennica św. Franciszka z Asyżu, założycielka II zakonu franciszkańskiego (klaryski) | Patronka chorych na oczy i telewizji. | Puszka, lampa, monstrancja, cyborium, lilia. |
| Klemens Hofbauer (Dworzak) | 15.03 | 1751-1820. Urodzony w Czechach, początkowo pustelnik, następnie redemptorysta, rektor Kościoła św. Benona w Warszawie - zaszczepił zakon redemptorystów w Polsce. Gorliwy duszpasterz i społecznik. Po 1808 z powodu dekretu banicyjnego wywieziony najpierw do Kostrzynia, następnie do Wiednia, gdzie kontynuował swą działalność. | Patron rzemieślników. | |
| Klemens I Rzymski | 23.11 | Papież 88-97/92-101 (trzeci po św. Piotrze). Rzymianin, ale pochodzenia żydowskiego. Ojciec Kościoła, męczennik. | Patron grabarzy, kamieniarzy i marmurników | Kotwica, studnia, tiara papieska. |
| Kosma i Damian | 26.09 | Zm. ok. 283 śmiercią męczeńską. Bracia z Cylicji (Azja Mn.), lekarze nie biorący zapłaty | Patroni aptekarzy, chirurgów i mędrców | Puszka. |
| Krzysztof | 25.07 | Męczennik podczas prześladowania Decjusza (III w.). Wiele sprzecznych legend na jego temat, m.in. że był barbarzyńcą z rodu olbrzymów psiogłowców, pustelnikiem syryjskim, czyniąc pokutę przenosił podróżnych przez rzekę (także Dzieciątko Jezus); | Patron kierowców i podróżnych, a także rycerzy, poszukiwaczy skarbów i żeglarzy | Pień jako podpora, Dzieciątko Jezus na ramieniu. |
| Kunegunda | 03.03 | Zm. 1033 a. 1039, małżonka cesarza niem. Henryka II, z którym żyła w ślubach czystości. Oskarżona o złe prowadzenie się cudownie przetrwała tzw. "sąd Boży". Współzałożycielka biskupstwa w Bambergu, po śmierci męża wstąpiła do benedyktynek w Kaffungen. | Przedstawiana w czasie próby wierności małżeńskiej, rozżarzony lemiesz pługa. | |
| Leonard z Noblac | 6.11 | Ok. 466 - ok. 559. Początkowo dworzanin, później pustelnik, w końcu opat założonego przez siebie klasztoru w Noblac. Wybitny kaznodzieja, starał się godzić zwaśnionych książąt, wstawiał się za jeńcami i więźniami. | Patron dobrego porodu, więźniów, jeńców, chorych i zagrożonych napadem lub kradzieżą. | Łańcuch, skruszone kajdany, koń, kwiat w ustach. |
| Ludwik IX | 25.08 | 1214-70. Król Francji z dynastii Kapetyngów. W 1238 wyruszył na wyprawę krzyżową, podczas której znalazł się w niewoli saraceńskiej. Po uwolnieniu ponownie wyruszył na wyprawę (1267). Zmarł na dżumę podczas oblężenia Tunisu. | Herb Francji u kolan klęczącego króla, biskup błogosławiący króla, gołąb, berło z liliami Burbonów, wieniec cierniowy. | |
| Ludwik de Montfort | 28.04 | 1673-1716. Urodzony w ubogiej rodzinie - dzięki pomocy sponsorów zdołał zdobyć wykształcenie i przyjął święcenia kapłańskie. Od dzieciństwa wyróżniał się wielką pobożnością i zdecydowaniem wbrew wielu próbom i przeciwnościom. Większość swego życia kapłańskiego spędził na misjach parafialnych. Autor "Prawdziwego nabożeństwa do Maryi Panny". | ||
| Łucja | 13.12 | Zm. 304 śmiercią męczeńską. Urodzona w dobrym rodzie rzymskim w Syrakuzach (Sycylia). Wg. podania złożyła ślub czystości i została wydana władzom jako chrześcijanka przez mężczyznę-poganina, którego nie zgodziła się poślubić. Według jednego podania wyłupiła sobie oczy, żeby zniechęcić admiratora; według innego - nakazał je wyłupić sędzia. Oczy zostały jej jednak cudem przywrócone. | Patronka niewidomych, chorych na oczy, szklarzy, służby, krawców, producentów lamp i świec | Lampa, para oczu na tacy lub na księdze, miecz przebijający szyję świętej, rozciągana przez woły. |
| Łukasz | 18.10 | Uczeń św. Pawła, autor 3. Ewangelii i Dziejów Ap., lekarz, wg. tradycji autor ikon Matki Boskiej | Patron lekarzy i malarzy | Wół, zwój pergaminu, przybory malarskie, obraz w trakcie malowania. |
Opracowano na podstawie: Wł. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Warszawa 1994; H. Hoever OCist, Żywoty Świętych Pańskich, Olsztyn 1988, Catherine Rabenstein, "For All the Saints" - tam też szersza bibliografia oraz materiałów własnych.
