Wybrani święci i błogosławieni
| Imię | Święto | Życie | Patron | Ikonografia |
|---|---|---|---|---|
| Adrian z Canterbury | 9.01 | Zm. 710. Urodzony w Afryce, od ok. 668 opat w Canterbury, biegły w łacinie i grece. | ||
| Agata Sycylijka (z Katanii) | 05.02 | Zm. ok. 251 za panowania cesarza Decjusza, wg. podania umęczona ponieważ nie chciała zostać żoną pogańskiego konsula Quintiniana | Patronka Sycylii, sztuki i artystów; nianiek | para szczypiec a. nożyc, para piersi na tacy; welon, książka, palma, pochodnia, wiadro na węgiel. |
| Agnieszka Rzymianka | 21.01 | Umęczona ok. 303 za panowania cesarza Dioklecjana, w wieku ok. 13 lat, ponieważ ze względu na złożony ślub dziewictwa nie zgodziła się poślubić syna prefekta | Patronka młodych dziewic i narzeczonych oraz Dzieci Maryi | Baranek, anioł stróż, miecz, płonący stos, korona, palma. |
| Aleksy Rzymianin | 17.07 | V w. Choć pochodził z dobrego rzymskiego rodu, mieszkał w V w, przez 17 lat w Edessie (Syria) jako żebrak - "Legenda o św. Aleksym" | Patron żebraków i włóczęgów | Kij i płaszcz pielgrzymi. |
| Ambroży "złotousty" | 7.12 | Ok. 340-397. Biskup Mediolanu - wybrany biskupem, gdy jeszcze był katechumenem. Ojciec i doktor Kościoła, wybitny kaznodzieja, autor hymnów kościelnych, zwalczał herezję arianizmu. | Ul pszczeli, bicz (na arian), mieszek, pastorał, księga; dziecko w kołysce. | |
| Andrzej Apostoł | 30.11 | Rybak z Betsaidy (Galilea), głosił Ewangelię w Azji Mniejszej, Tracji, wśród Scytów i w Grecji | Patron Grecji, Szkocji i Rosji i diec. warmińskiej | Krzyż w kształcie litery X. |
| Andrzej Bobola | 16.05 (Polska) 21.05 (poza Polską) |
ok. 1591-1657, jezuita polski, kaznodzieja, misjonarz na rozległych terenach Litwy, przyciągający wielkie grupy prawosławnych do Kościoła katolickiego. Umęczony przez Kozaków w Janowie Poleskim. | Patron diecezji pińskiej, wileńskiej, łomżyńskiej, płockiej i warmińskiej | |
| Anna | 26.07 | Matka Maryi, żona Joachima | Patronka stolarzy | Książka. |
| Antoni Padewski | 13.06 | 1195-1231. Ferdinand de Bulhoes, urodzony w Lizbonie. Najpierw kanonik augustiański, później franciszkanin, zmarł k. Padwy, wybitny kaznodzieja i teolog, misjonarz, Doktor Kościoła | Patron Włoch | Dzieciątko Jezus; lilia, ryba; klęczący muł. |
| Antoni Wielki | 17.01 | Ok. 251-356. Pustelnik, uważany za twórcę życia zakonnego. Większość życia spędził na pustyni egipskiej, wracał jednak do rodzimej Aleksandrii, by wspierać współbraci podczas prześladowań. | Patron wikliniarzy, świniopasów, osób z chorobami skórnymi, zwierząt domowych | Płomień, krzyż w kształcie litery T (z dzwonkiem), świnia, warchlak. |
| Atanazy Wielki | 2.05 | ok. 295-373. Doktor Kościoła Wsch., biskup Aleksandrii, jeden z głównych mówców soboru w Nicei (325), działacz i pisarz, "pogromca arianizmu" - 5-krotnie skazywany na wygnanie przez sprzyjających arianizmowi cesarzy. | Gołąb. | |
| Augustyn z Hippony | 28.08 | 354-430. Ojciec i doktor Kościoła Zach., biskup Hippo Regius (płn. Afryka), "chrześcijański Arystoteles" Jego dzieła przez całe średniowiecze były podstawą studium teologii. | Płonące serce, pastorał, księga; dziecko pijące wodę z muszli. | |
| Augustyn z Canterbury | 27.05 | Zm. ok. 607. Rzymianin, wysłany przez Grzegorza Wielkiego w r. 596, by schrystianizować Anglię, pierwszy arcybiskup Canterbury. | Przedstawiany jako biskup chrzczący władcę Kentu, w czarnym habicie, z piórem lub księgą, albo wydobywający modlitwą z ziemi źródło. | |
| Barbara z Nikomedii (Bitynia) | 4.12 | Żyć miała w III-IV w., postać legendarna, | Patronka ludzi narażonych na wybuchy, jak pracowników prochowni i arsenałów, kanonierów, saperów, górników, ale też flisaków, jeńców, rybaków,żeglarzy | Trzyokienna wieża; kielich. |
| Barnaba (Józef) Cypryjczyk | 11.06 | Lewita (Dz 4,36-7), współpracownik Pawła, prawdopodobnie zginął ukamienowany na Cyprze. | Ewangelia, kij pielgrzymi; kamień. | |
| Bartłomiej (Nataniel) | 24.08 | Jeden z 12 apostołów, prawdopodobnie głosił Ewangelię w Azji Mniejszej i Indiach | Patron bartników i tynkarzy | Skóra ludzka z twarzą, nóż do odzierania ze skóry. |
| Bazyli Wielki | 02.01 | Ok. 330-379. Ojciec Kościoła Wsch., twórca wschodniej reguły zakonnej (bazylianie), biskup Cezarei, brat Grzegorza z Nyssy. Wybitny teolog i społecznik (twórca pierwszego szpitala-hospicjum). | Przedstawiany z gołębiem podającym mu pióro albo z budynkiem kościoła, czasem z innymi Ojcami Greckimi, z kolumną ognia lub ze swoją babką - św. Makryną | |
| Benedykt z Nursji (Umbria-Italia) | 11.07 | Ok. 490-543. Początkowo pustelnik w Subiaco, następnie założyciel klasztoru na Monte Cassino i zakonu benedyktynów, twórca reguły zakonnej obowiązującej do dziś w zakonach benedyktyńskich. | Pastorał i księga, kielich z wysuwającym się wężem, krzyż z rózgą, kruk. Często ukazywany z Regułą , z palcem na ustach, z biczem, krzewem różanym, stłuczonym kielichem w dłoni, lub z siostrą, św. Scholastyką. | |
| Benno | 16.06 | 1010-1106. Benedyktyn, biskup Miśni, patron Saksonii, Monachium, Bawarii. | Przedstawiany jako biskup trzymający w dłoni rybę z katedrą miśnieńską w pyszczku. Czasem ryba leży na księdze obok dwóch kluczy. | |
| Bernard z Aosty (a. z Montjoux a. z Mentony) | 28.05 | ok. 996 - ok. 1081. Augustianin, misjonarz Alp. Założyciel schroniska koło Przełęczy Wielkiej w Alpach; | Patron alpinistów, broni pól przed burzą | Płonące serce, zakonnik w czarnym habicie lub albie, prowadzący diabła na łańcuchu. Czasem obok niego zboże, krzew winny i błyskawica. |
| Bernard z Clairvaux | 20.08 | 1091-1153. Współautor reformy cysterskiej w zakonie benedyktynów. Wybitny teolog, kaznodzieja i mistyk. Doktor Kościoła - "Doktor miodopłynny". Inicjator 2. krucjaty; | Patron pszczelarzy | Ul pszczeli. |
| Bernard (Bernardyn) ze Sieny | 20.05 | 1380-1444. Franciszkanin, prowincjał (i reformator) zakonu w Italii; od jego imienia nazwano w Polsce bernardynami franciszkanów-obserwantów. Krzewiciel kultu Imienia Jezus. Wybitny kaznodzieja - potrafił nawiązywać do całego spektrum życia prywatnego i społecznego. | Patron reklamy, a także przemysłu wełniarskiego | Monogram IHS na piersi świętego, trzy mitry, trąba. Często ukazywany jako szczupły starzec w habicie franciszkańskim. |
| Błażej (Blasius, Blaise) | 3.02 | Zm. (prawdopodobnie śmiercią męczeńską) ok. 316. Biskup Sebaste (Armenia Mn.), prawdopodobnie był także lekarzem. | Patron przemysłu wełniarskiego, kapeluszników, chorób gardła | Żelazne grzebienie; świece; świński łeb, czasem ukazywany w geście błogosławienia ptaków lub ratujący małego chłopca od zadławienia ością. |
| Bonawentura (właśc. Giovanni di Fidanza) | 15.05 | 1221-74. Doktor Kościoła - "doktor seraficki", mistyk i wybitny teolog, generał zakonu franciszkanów, biskup Albano, kardynał, uczeń Aleksandra z Hales i przyjaciel Tomasza z Akwinu. | ||
| Bonifacy (Winfrid) | 5.06 | Ok. 680-755. Anglosas, misjonarz benedyktyński we Fryzji, Turyngii i Hesji, następnie arcybiskup Moguncji, w końcu legat papieski na całe Niemcy. Umęczony we Fryzji w 755 r. | Mitra i pastorał, księga przebita mieczem, przy źródle świeżo wytrysłym z ziemi, czasem z krukiem, lisem i strzałą. | |
| Brendan (Brandan) | 16.05 | 484-577. Półlegendarny mnich iroszkocki., uczestnik i przywódca bajecznej "żeglugi do raju ziemskiego" opisywanej przez poetów (prawdopodobnie także inspiracja dla Kolumba). Z pewnością założył opactwo w Clonfert i inne liczne klasztory w Irlandii | Patron żeglarzy i podróżników | Przedstawiany jako kapłan odprawiający Mszę św. na okręcie, wokół niego ryby. Często w ręku świeca. |
| Bruno (Wielki) z Kolonii | 11.10 | 925-965. Najmłodszy syn cesarza Henryka i św. Matyldy. Arcybiskup Kolonii. | ||
| Bruno (Brunon) Kartuz | 6.10 | 1033-1101. Urodzony w Kolonii. Założyciel zakonu kartuzów - pierwsza pustelnia tego zakonu w Chartreuse (Francja), następna w La Torre. | Patron obłąkanych | Czaszka ludzka, glob ziemski. |
| Brygida Szwedzka (Birgit) | 23.07 | ok. 1303-73. Córka księcia Szwecji, Birgera. Najpierw żona i matka (m.in. św. Katarzyny Szwedzkiej), następnie założycielka zakonu brygidek. Pielgrzymowała do Ziemi Świętej, a także do Rzymu, gdzie m.in. zabiegała o powrót papieża z niewoli awiniońskiej. Reformatorka życia zakonnego, mistyczka i wizjonerka. | Pastorał, księga; płonące serce z krzyżem, czasem w ekstazie przed krucyfiksem. W tle często plac budowy. | |
| Cecylia | 22.11 | Legendarna Rzymianka z II/III w., z rodu patrycjuszy, organistka (być może niewidoma). Zginęła śmiercią męczeńską. | Patronka niewidomych i muzyki kościelnej | Organy, harfa; wieniec z róż i lilii. |
| Cyprian (Thascius Caecilius Cyprianus) z Kartaginy | 16.09 | ok. 200-258, teolog i Ojciec Kościoła., biskup Kartaginy. Zmarł śmiercią męczeńską podczas prześladowań za ces. Waleriana. | ||
| Cyryl (Konstanty) i Metody, bracia | 14.02 | Cyryl - zakonnik, "apostoł Słowian", ok. 827-ok. 869, urodzony w Grecji. Stworzył najstarsze pismo słowiańskie, głagolicę; wraz z Metodym (zakonnik, później biskup, zm. 885) wprowadził najstarszy język słowiański (staro-cerkiewno-słowiański) do liturgii i przełożył na ten język Biblię. Misje na Krymie, wśród Bułgarów i na Morawach. | Patroni Europy | Na ikonach przestawiani jako biskup i mnich - między nimi budynek kościoła, czasem Metody ma w ręku obraz Sądu Ostatecznego, a Cyryl ukazany jest w długim płaszczu filozofa. |
| Dawid | 1.03 | Biskup z VI w. Syn Ksantusa, księcia Ceretiku (dziś Cardiganshire), | Patron Walii i Bath | Por (także godło Walii). Święty przedstawiany jako celtycki biskup z długimi włosami i brodą oraz gołębiem na ramieniu, czasem z katedrą w dłoni. |
| Dionizy (St. Denis) | 9.10 | III w. Rzymianin, wysłany w celu nawracania Perizjów (na wyspie Sekwany), apostoł Galii, potem Francji. Pierwszy biskup Paryża, męczennik | Jeden z "14 świętych pomocników" - przywoływany w różnych okolicznościach, m.in. przy bólu głowy, opętaniu i kłótniach | Odcięta głowa w ręku maszerującegoświętego. |
| Dominik Guzman | 8.08 | 1170-1221. Urodzony w Calaruega (Hiszpania). Najpierw kanonik regularny w Osmie, następnie misjonarz wśród albigensów, klasztoru w Prouille koło Tuluzy. W 1216 papież zatwierdził regułę jego nowego Zakonu Kaznodziejskiego, nazwanego później dominikanami. | Gwiazda na czoleświętego; wróbel; pies w czarne i białe łaty, z płonącą pochodnią w pysku. | |
| Dominik Savio | 9.03 | 1842-1857. Uczeń szkoły salezjańskiej w Turynie, obdarzony niezwykłą pobożnością i nadzwyczajnymi darami proroctwa i kardiognozji. Pragnął zostać kapłanem, zmarł jednak na gruźlicę w wieku 15 lat | Patron dzieci i chórów dziecięcych. | |
| Dorota | 6.02 | Ur. w Cezarei Kapadockiej. Uwięziona jako młoda dziewczyna podczas prześladowań za cesarza Dioklecjana, zm. ok. 303 , śmiercią męczeńską. Jej odwaga przy śmierci była takim świadectwem, że nawróciła wielu prześladowców. | Patronka piwowarów, panien młodych, kwiaciarzy, ogrodników, położnych i par młodych | Róża, wieniec z róż; anioł z trzema jabłkami i trzema różami w koszyku. |
| Dorota z Mątowów | 30.10 | 1347-1394. Najpierw żona i matka 9-ciogra dzieci, następnie wdowa, a później rekluzka (pustelniczka zamknięta w małej celi), wizjonerka i mistyczka. | Latarnia i różaniec |
Opracowano na podstawie: Wł. Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem, Warszawa 1994; H. Hoever OCist, Żywoty Świętych Pańskich, Olsztyn 1988, Catherine Rabenstein, "For All the Saints" - tam też szersza bibliografia oraz materiałów własnych.

