TWÓJ GŁOS W DYSKUSJI

Wiek XX to czas olbrzymiego postępu na drodze do realizacji Chrystusowej modlitwy o jedność Kościoła (por. J 17). Ruch zmierzający do odzyskania tej utraconej jedności zwany jest ekumenizmem (nie należy przy tym używać słowa ekumenizm w stosunku do dialogu z religiami niechrześcijańskimi!). Ze strony protestanckiej można wymienić najpierw powstanie Światowej Rady Kościołów, potem gotowość do dialogu z Kościołem Katolickim, uwieńczoną w końcu podpisaniem wspólnej deklaracji o doktrynie usprawiedliwienia. Ze strony prawosławnej - m.in. zniesienie klątwy oraz dialog teologiczny, który umożliwił interkomunię z Kościołem Katolickim. Ze strony katolickiej - odejście od stanowiska, że wszyscy odłączeni po prostu mają wrócić do Kościoła katolickiego (widocznego jeszcze w encyklice Piusa XI, "Mortalium Animos", a także Piusa XII, "Mystici corporis" (zwł. n.17-18) ) na rzecz aktywnego dialogu ekumenicznego - punktem zwrotnym był tu Sobór Watykański II (por. "Unitatis redintegratio" - Dekret o ekumenizmie), a przesunięcie akcentów w nauczaniu wyraźnie widać w nauczaniu Pawła VI (por. "Ecclesiam suam") i Jana Pawła II. Katolickie rozumienie ekumenizmu nie zaciemnia istotnych różnic doktrynalnych, ale podkreśla obecnie prawdę, która wyrażona była także w dawniejszym nauczaniu, że włączenie do Kościoła następuje na mocy sakramentu chrztu, który pomimo różnic doktrynalnych, jest tym samym sakramentem we wspólnotach prawosławnych, katolickich i protestanckich.
Po okresie dużych postępów ujawniły się jednak istotne trudności: ze strony anglikańskiej była to decyzja o udzielaniu święceń kapłańskich kobietom; ze strony prawosławnej - osobista niechęć patriarchatu moskiewskiego do osoby Jana Pawła II; ponadto działania ekumeniczne w wielu krajach Europy Zachodniej stoją w sprzeczności z katolickimi zasadami ekumenizmu. Jak pisze prof. Michał Wojciechowski:
"Katolicy często liczą na „nawrócenie” protestantów, zapominając o ich woli wierności Chrystusowi i Pismu Świętemu ale też można odnieść wrażenie, iż większość protestantów ma nadzieję, że Kościół katolicki uzna swe dogmaty za rzecz względną, a siebie za jedną z wielu możliwych form stowarzyszeń kościelnych. Myślenie takie streszcza aforyzm Sienkiewicza: Wszelkie religie są przesądem, więc porzuć swoją, a przyjm moją.
Czy w protestantyzmie doszło do przemian analogicznych do reform soborowych i posoborowych? Organizacja kościelna kierowana z centrum okazała się, skłonniejsza do przemian niż Kościoły protestanckie; w których brak centralnego autorytetu i które zależne są od nastrojów nie przygotowanych i podzielonych na różne orientacje mas. Trzydzieści lat temu katolicy mieli poważne powody, by martwić się o swój ekumenizm, dziś pod wieloma względami zmieniają się więcej niż inni.
Nie znaczy to oczywiście, że różnice należy specjalnie akcentować, zdarza się to jednak rzadko. Może prawosławni zbytnio podkreślają różnice względem katolicyzmu, ale świadczy to też o poważnym traktowaniu problemu; zresztą zależy im inaczej niż wielu protestantom na znalezieniu rozwiązań zgodnych z Biblią i tradycją Kościoła oraz na powrocie do jedności widzialnej.
Częstsze jest zacieranie różnic. Niektórzy tak dalece biorą swoje życzenia za rzeczywistość, że wyobrażają sobie, iż jedność właściwie już istnieje, żądając w związku z tym powszechnej interkomunii, wspólnego przystępowania do Eucharystii. Osiąganie w ten sposób jedności trąci magią, bo zdradza mechaniczne widzenie skutków sakramentu. Tymczasem, choć niemało już zrobiono dla wzajemnego porozumienia, zrozumienie różnic jednością nie jest. Zastępowanie jedności przez sam ekumenizm to rezygnacja z jedności prawdziwej [...więcej]

Zachęcamy czytelników do dyskusji na temat ekumenizmu. Zwłaszcza w tym temacie liczymy na głosy czytelników innych wyznań, - prosimy jednak o nieobrażanie się nawzajem i rzeczową dyskusję.