Powrót | Dokumenty | Pierwszy stopień do... | Świadectwa | Szukaj pomocy | Uwaga ! Sekta |

Czym są sekty i nowe ruchy religijne?

Przeanalizujmy kolejno powyższe zagadnienia. Zjawisko powstawania sekt i tzw. nowych ruchów w stosunku do Kościoła katolickiego występuje zwłaszcza w krajach o starej tradycji chrześcijańskiej i katolickiej. Katolicyzm i protestantyzm coraz częściej bywają kwestionowane przez własnych wyznawców. Odrzucane są katolickie i protestanckie wierzenia i normy moralne, natomiast w to miejsce wkracza potężny ruch obojętności religijnej (nie mylić go z tolerancją!), świeckości, a nawet otwartego ateizmu. Jest to jak gdyby nurt rozkładu tradycyjnych religii z przeszłości.

Równolegle jednak do tego nurtu rozkładu, potężnie rozwija się drugi nurt - nowych, dzikich form i ruchów religijnych, które stają się alternatywą dla dotychczasowego chrześcijaństwa różnych wyznań. Zjawisko to jest dziś tak silne i posiada tak olbrzymi zasięg, że może stanowić najgroźniejsze wyzwanie zarówno dla Kościoła katolickiego, jak i dla całego chrześcijaństwa. Sytuacja ta kształtuje się inaczej na każdym kontynencie i w poszczególnych krajach. Dotychczas najbardziej opanowanym przez sekty i tzw. nowe ruchy jest kontynent Ameryki Łacińskiej. Tyglem ruchów chrześcijańsko-animistycznych jest również Afryka Środkowa - rejon, w którym chrześcijaństwo zderza się z islamem i z animizmem. Dalsze miejsca zajmują Azja, Ameryka Północna i Europa.

Czy każdy ruch, który się podaje za religijny, staje się nim automatycznie?

Wydaje się, że aby jakiś ruch mógł nazywać się ruchem religijnym, musi spełniać przynajmniej dwa z trzech następujących warunków:

- Musi udzielać odpowiedzi na ostateczne pytania o sens istnienia i o zbawienie wieczne w trakcie historii lub poza nią.

- Musi wierzyć w istnienie Bytu nadprzyrodzonego poza i ponad światem doświadczalnym zmysłowo, z którym to Bytem można wejść w kontakt przez modlitwę lub kontemplację.

- Wreszcie, musi zawierać ryty i obrzędy wyrażające cześć, przebłaganie czy prośbę w stosunku do owego Bytu nadprzyrodzonego i mające na celu osiągnięcie zbawienia.

Tym samym nie nazwiemy ruchami religijnymi żadnych ruchów typu astrologicznego, chiromanckiego, magicznego czy parapsychologicznego, jak również wszelkich technik mających na celu zwiększenie „mocy" psychicznych czy dobrego samopoczucia fizycznego. Nie weźmiemy więc pod uwagę ruchów Medytacji Transcendentalnej, Misji Bożego Światła, ruchów Yoga i Zeń - a więc ruchów orientalnych, co do których Europejczykom trudno się zorientować, czy są religijne, ponieważ także ich pojęcie religijności jest inne i szersze niż nasze.

Spośród ruchów, które możemy nazwać ruchami religijnymi, odróżniamy te, które są inspirowane przez chrześcijaństwo, od tych, które wywodzą się z inspiracji pozachrześcijańskiej (wszelkie ruchy synkretystyczne, uzdrowieńcze, ezoteryczne, okultystyczne, gnostyckie i oparte na neopogaństwie wyznającym wiarę w wielobóstwo).

Ruchy religijne o inspiracji chrześcijańskiej

Najliczniejsze są sekty i ruchy nowe o inspiracji chrześcijańskiej, nazywane tak z powodu faktu, iż odwołują się do Pisma świętego lub do pierwszych wieków chrześcijaństwa. Występują przy tym poza lub przeciw Kościołowi katolickiemu.

Do najbardziej rozpowszechnionych ruchów o inspiracji chrześcijańskiej należą: Świadkowie Jehowy, Mormoni czyli Kościół Świętych Ostatniego Dnia, Kościół Adwentystów Dnia Siódmego, Chrześcijańskie Stowarzyszenie Młodzieży Męskiej (YMCA), Chrześcijańskie Stowarzyszenie Młodzieży Żeńskiej (YWCA) i inne, zwłaszcza pochodzenia anglosaskiego.

Ruchy religijne o inspiracji niechrześcijańskiej

Spośród ruchów o inspiracji niechrześcijańskiej najbardziej znane są: Międzynarodowe Stowarzyszenie Świadomości Krishny zwane inaczej Hare Krishna, następnie Centrum Sri Aurobindo, Organizacja Sathya Sai Baba oraz klasztory buddyjskie pochodzenia tybetańskiego.

Z ruchów synkretystycznych najbardziej znane jest Duchowe Stowarzyszenie dla Jedności Świata Chrześcijańskiego, założone przez Koreańczyka Suń Myunga Moona, uważającego się za Mesjasza, zwane niekiedy sektą Moona.

Do ruchów uzdrowieńczych należą: Wiedza Chrześcijańska oraz Kościół Nauki o Wiedzy R. L. Hubbarda.

Oprócz tego istnieje niezliczona ilość ruchów o podłożu ezoterycznym, okultystycznym i gnostycznym, jak np. Powszechne Towarzystwo Antropozoficzne, uważające iż człowiek zbawia się nie wskutek łaski Chrystusa, lecz dzięki własnej wiedzy i poznaniu (gnosis).

Ruchem ezoterycznym jest Powszechne Białe Braterstwo uprawiające kult Słońca, traktowanego jako siedziba ducha Chrystusa.

Typowo inicjacyjnym, dziewięciostopniowym ruchem jest Tradycyjny i Inicjacyjny Zakon Róźokrzyżowców oraz ruchy podejmujące legendę Templariuszy.

Nie brak też ruchów o inspiracji wielobóstwowego pogaństwa ze Starożytności grecko-rzymskiej i nordycko-aryjskiej. Przypomnijmy sobie tylko symbolikę III Rzeszy z jej odrzuceniem chrześcijaństwa jako takiego (z powodu jego semickiego rodowodu), z odrzuceniem chrześcijańskiego krzyża jako znaku klęski i wprowadzeniem swastyki staroindyjskiej jako znaku mocy i życia. W krajach słowiańskich zdarzają się także ruchy nawiązujące do bóstw starosłowiańskich: Światowida, Marzanny i innych.

Co powinniśmy zauważyć w ruchach religijnych pochodzenia chrześcijańskiego i pochodzenia niechrześcijańskiego?

Powinniśmy się zastanowić, czy wszystkim tym ruchom możemy bez wyjątku przypisywać miano sekty. Rozumując logicznie, musimy dojść do wniosku, że nie powinno się przypisywać tego miana ruchom niechrześcijańskim, gdyż one, nigdy nie należąc do chrześcijaństwa, nigdy się też od niego nie odłączyły. Często też nie są one sektami nawet wobec własnych religii rodzimych, np. wobec hinduizmu. Terminu sekta nie stosuje się dziś zatem bez zastanowienia do Kościołów czy wspólnot chrześcijańskich, ani też do wielkich religii niechrześcijańskich. Termin sekta, początkowo bynajmniej nie negatywny, nabrał takiego zabarwienia na skutek separatystycznych zachowań (działań) mniejszościowych ruchów religijnych w Kościele. Sektą w negatywnym znaczeniu można określać tylko taki ruch o inspiracji chrześcijańskiej, który jest przeciwny a nawet wrogi Kościołowi katolickiemu, a niekiedy nawet samemu społeczeństwu, w łonie którego działa.

Za: W. Dzieża, A. Posacki SJ, S. Pyszka SJ: „Katolik wobec sekt”, WAM, Kraków 1998.

opr. TG/PO