Gerald O'Collins SJ, Edward G. Farrugia SJ

LEKSYKON pojęć teologicznych i kościelnych

z indeksem angielsko-polskim

Przełożyli Ks. Jan Ożóg SJ, Barbara Żak

Wydawnictwo WAM, Kraków 2002

Metafizyka

(gr. „po fizyce”) Badanie ostatecznych przyczyn i części składowych rzeczywistości. W kolejności ukazywania się Metafizyka Arystotelesa znajdowała się po traktatach O fizyce (w których autor się zajmował rzeczami naturalnymi, podlegającymi przemianom, w przeciwieństwie do trwałych i przenikających wszystko postaci rzeczywistości badanych przez metafizykę). Od Réne Descartesa (1596-1650) i Immanuela Kanta (1724-1804) tradycyjną metafizykę Arystotelesa zmieniono wskutek uświadomienia sobie stopnia, w jakim „obiektywna” rzeczywistość jest budowana przez podmiot poznający. Joseph Maréchal (1878-1944) Karl Rahner (1904-1984) i Bernard Lonergan (1904-1984) rozwinęli umiarkowany realizm, uwzględniający rolę elementu subiektywnego. Klasycznej metafizyce przeciwni są ci wszyscy, którzy odrzucają jako bezsensowne wszelkie stwierdzenia niemożliwe do sprawdzenia doświadczalnie. Ponieważ jednak właśnie samej tej zasady nie da się sprawdzić doświadczalnie, trzeba było w istotny sposób zmienić jej krytyczne nastawienie do metafizyki. Zob. analogia, arystotelizm, augustynianizm, filozofia, pozytywizm, przyczynowość, tomizm.

Metanoia (gr. „zmiana sposobu myślenia”) Wyraz biblijny na oznaczenie takiej skruchy albo całkowitej przemiany serca, która powoduje, że człowiek zupełnie odwraca się od grzechu, żeby służyć Bogu żywemu. Prorocy Starego Testamentu nawoływali do nawrócenia, które by odwróciło naród od bałwochwalstwa i od powierzchownych praktyk religijnych do prowadzenia życia zgodnego z prawem Bożym i do tego, by się poczuł społecznie odpowiedzialny (Iz 1, 10-20; Ez 18, 1-32). Jan Chrzciciel — a potem Jezus — głosił, że nadchodzące królestwo Boże domaga się radykalnej przemiany serca (Mt 3, 1-12; Mk 1, 15). Chrzest Jana miał na celu skruchę (Mk 1, 4; Dz 13, 24; 19, 4). W imię Jezusa apostołowie zachęcali ludzi, by się nawracali, przyjmowali chrzest i w ten sposób rozpoczynali nowe życie w Duchu (Dz 2, 38). Dar prawdziwej metanoi (zob. Ps 51, 14) jest tak szczególnym darem, że jeżeli go ktoś naraża na niebezpieczeństwo przez nowy grzech, może go utracić na zawsze (Hbr 6, 4-6). Zob. cnota pokuty, nawrócenie, wiara.

opr. mg/mg

wyślij znajomym

Zobacz także: Stanisław Nagy, Filozof otwarty na Objawienie Stefan Swieżawski, Geneza lubelskiej szkoły filozoficznej L'Osservatore Romano, Śp. Kard. Adolfo Antonio Suares Rivera Władysław Stróżewski, Byt i sens Praca zbiorowa pod redakcją Roberta J. Woźniaka, Teologia i metafizyka Ryszard Podgórski, Myślenie z wnętrza nihilizmu Józef Życiński, W zaułkach wyobraźni - Übermensch z twarzą Narcyza Józef Życiński, W zaułkach wyobraźni - Oswajanie szarości Józef Życiński, W zaułkach wyobraźni - Filozofia szklanych paciorków Józef Życiński, Sokrates alternatywny - Między etyką i kryminalistyką

Komentarze internautów: Dodaj swój komentarz poszukuję odpowiedzi na 1-o pytanie (Booboo, 2005-07-23 10:37:13)  Poszukuję odpowiedzi...  więcej   skomentuj tę wypowiedź Podobno (Siostra Renata Wieluń, 2002-12-29 17:25:23)  Tak się ułożyło...  więcej   skomentuj tę wypowiedź Więcej (Rafał, 2002-12-29 11:59:51)  Staram się zachować...  więcej   skomentuj tę wypowiedź Wiadomo (Marian, 2002-12-29 11:51:35)  Świat powstaje dalej...  więcej   skomentuj tę wypowiedź Wiadomo (marian, 2002-12-29 11:47:30)  Wydaje się ze nauka...  więcej   skomentuj tę wypowiedź Poprzednie wypowiedzi:  1  2