Eugeniusz Sakowicz
Kościół w Indiach dziś
6. Kościół Indii wobec dialogu
Ważną przestrzeń obecności Kościoła w Indiach wyznacza dialog z kulturami i religiami tego subkontynentu. Każda kultura będąca sposobem istnienia człowieka jako jednostki w społeczeństwie ma sama w sobie wielką wartość. Chrześcijanin nie może postrzegać kultur Indii jako sfer hermetycznie zamkniętych na Ewangelię czy wręcz wrogich Dobrej Nowinie.
Kultury Indii charakteryzują się długowiecznością, „dostojeństwem”. Są przedchrześcijańskie, czyli czasowo starsze od chrystianizmu. Przepowiadający Chrystusa w Indiach i w ogóle w Azji winien mieć świadomość, że spotyka się z autentycznym dziedzictwem kulturowym, które przez wieki było i wciąż jest skarbcem azjatyckich społeczności. Proces „wchodzenia” w świat kultury i mentalności Hindusów (w tym hinduistów), poznawanie nie tylko zwyczajów, wierzeń i obrzędów, ale i mechanizmów, które nimi kierują, jest długotrwały, „bolesny” i naznaczony rozlicznymi sytuacjami kryzysowymi.
Jan Paweł II pielgrzymował do Indii w 1986 roku, by utwierdzić swoich braci i siostry w wierze, ale także, by dać wyraz afirmacji duchowego wymiaru życia, który jest codziennym udziałem niezliczonych rzesz mieszkańców Indii. Pielgrzymował, żeby oddać hołd Mahatmie Gandhiemu, zafascynowanemu drogą Ośmiu Błogosławieństw Jezusa Chrystusa wypowiedzianych w Kazaniu na górze.
Prowadzący dialog z kulturami Indii obecny jest na jej różnych areopagach (szkołach, w tym uniwersytetach, centrach naukowych, instytucjach komunikacji medialnej). Proklamuje tam orędzie odkupienia kultury przez Jezusa Chrystusa. Celem dialogu z kulturą jest inkulturacja, która przebiega zarówno na płaszczyźnie kultyczno-liturgicznej, jak i moralno-obyczajowej. Kościół katolicki w Indiach prowadzi dialog przede wszystkim z Indiami!
Kościół indyjski powołany jest do prowadzenia dialogu z religiami. Od dialogu katolicko-niechrześcijańskiego w Indiach zależy w ogóle dialog interreligijny na świecie. Religie i kultury Indii stanowią wspólne dziedzictwo ludzkości. Z tej właśnie racji dla dialogu międzyreligijnego nie ma alternatywy.
Najważniejszą formą dialogu prowadzonego na ziemi indyjskiej jest dialog życia. Jest on prowadzony w środowisku egzystencji chrześcijan, które zawsze wyznacza koegzystencję. Dialog ten jest codzienną lekcją braterstwa, służy pogłębianiu siostrzanych relacji. W dialogu tym świadczy się innym dobro, okazuje radość lub współczucie.
Wierni religii Indii żyją w świecie wielorakich społecznych uwarunkowań i zależności. Prawo człowieka do narodzin i godnego życia, do wolności, szacunku dla człowieczeństwa i kultury, pokoju są prawami ogólnoludzkimi. Będą one w pełni respektowane, gdy w ich obronie i promocji staną solidarnie wyznawcy różnych religii. W kontekście wierzeń w reinkarnację oraz funkcjonującego systemu kastowego nie jest to łatwe zadanie. Dialog społecznego zaangażowania, zwany inaczej dialogiem dzieł, podejmowany jest w obronie praw człowieka oraz na rzecz sprawiedliwości.
Bardzo ważną formą dialogu jest dialog modlitwy, zwany również dialogiem religijnego doświadczenia. Wyznawcy różnych religii, którzy „są razem, aby się modlić”, świadczą, iż centrum ich życia wyznacza Bóg.
W Indiach Kościół prowadzi tzw. dialog doktrynalny, zwany też dialogiem ekspertów, dialogiem teologicznym, dialogiem wymiany teologicznej. Ma on szczególne znaczenie z uwagi na tzw. wnikanie w głąb. Chodzi w nim o zrozumienie doktryny, w której wyrażają się istotne treści każdej religii. Dialog społecznego zaangażowania, zwany inaczej dialogiem dzieł, podejmowany jest w obronie praw człowieka oraz na rzecz sprawiedliwości. Znane są w tym państwie centra dialogu prowadzone przez jezuitów, oblatów Maryi Niepokalanej oraz rodzime zgromadzenie zakonne — karmelitów Maryi Niepokalanej.
Katolicy indyjscy (oraz Europejczycy naturalizowani w Indiach) angażują się w tzw. dialog intermonastyczny. W dialogu tym uczestniczą mnisi katolickiej i buddyjskiej tradycji religijnej oraz asceci tradycji hinduistycznej. Mnisi katoliccy, świadkowie Boga w świecie, którego pewne przestrzenie całkowicie uległy sekularyzacji, solidarnie wskazują na najgłębsze i najwyższe źródło prawdy oraz sensu życia — na Boga.
Bardzo ważnym rodzajem dialogu w Indiach jest dialog z ubogimi, przynależącymi do różnych kultur, wyznającymi różne religie. W historii religii ubóstwo postrzegane jest bądź jako przeznaczenie i los człowieka, bądź jako dobrowolny wybór, czyli przyjęty styl życia. Bieda, nędza, brak środków do życia to według niektórych religii nieszczęście, które spada na człowieka jako kara za popełnione zło, według innych zaś — tajemnica mająca na celu doświadczenie i wypróbowanie człowieka. W hinduizmie nie jest ono uważane za tragedię czy zło, z powodu którego należy człowiekowi współczuć. Ten, kto żyje w ubóstwie, a w skrajnym przypadku — umiera na ulicy w przysłowiowym „rynsztoku” (mijany przez przechodniów niezwracających na niego uwagi), zasłużył na swój los. Jego kondycja egzystencjalna to konsekwencja czynów dokonanych w poprzednim wcieleniu. Reinkarnacja kieruje się nieubłaganym prawem. Daje jednak nędzarzowi nadzieję. Jeśli w swoim „podłym życiu” kierował się on dobrem, to ma szansę na ponowne narodzenie w lepszych okolicznościach — bez biedy i niedostatku. Kościół w Indiach ma być nie tylko „Kościołem dla ubogich”, ale „Kościołem ubogich i z ubogimi”.
opr. aw/aw
Copyright © by Wydawnictwo Salwator