Dziś polecamy
W księgarni Opoki
Jan Paweł II o Europie
Kultura i nauka w Europie opiera się na wartościach chrześcijańskich |
| Kościół nie zamyka się w sobie, ale jest posłany do świata i otwarty na świat. Nowe możliwości, jakie powstają w zjednoczonej już Europie i poszerzają jej granice, włączając do niej narody i kultury środkowej i wschodniej części kontynentu, stanowią wyzwanie, które chrześcijanie Wschodu i Zachodu muszą podjąć razem. Im mocniej będą zjednoczeni w dawaniu świadectwa o jedynym Panu, tym bardziej przyczynią się do tego, że chrześcijańska dusza Europy będzie przemawiać pełnym głosem, zyska konkretną treść i przestrzeń, a wraz z nią umocnią się takie wartości, jak świętość życia, godność i podstawowe prawa człowieka, sprawiedliwość i solidarność, pokój i pojednanie, rodzina i ochrona przyrody. Cała Europa potrzebuje bogactwa kultury ukształtowanej przez chrześcijaństwo. |
| Obserwujemy proces jednoczenia się krajów Europy i globalizacji wielu dziedzin życia w świecie. Ten proces nie może dokonywać się z pominięciem duchowej i kulturalnej tradycji narodów. Trzeba zatem zadbać, aby przebiegał przy pozytywnym, twórczym współudziale osób i środowisk odpowiedzialnych za kulturę, za zachowanie i rozwój rodzimego dziedzictwa całych stuleci. Kilka dni temu mówiłem do studentów zgromadzonych w Bazylice św. Piotra: «Europa potrzebuje nowego ożywienia intelektualnego. Ożywienia, które nie cofa się przed perspektywą życia surowego, pełnego zaangażowania i gotowego na ofiary, nacechowanego prostotą prawych dążeń, jednoznacznego w ich realizacji, przejrzystego w działaniu. Potrzeba nowej śmiałości w myśleniu wolnym i twórczym, wykazującym w perspektywie wiary zrozumienie pytań i wyzwań, jakie niesie życie, aby w końcu wydobywać ostateczne prawdy o człowieku. |
| Europa potrzebuje nowego zaczynu intelektualnego, zdolnego ukazywać wzorce życia opartego na dyscyplinie, zaangażowaniu i poświęceniu, prostego w słusznych dążeniach, szczerego w ich realizacji i przejrzystego w sposobie postępowania. Konieczna jest nowa odwaga myślenia, które musi być wolne i twórcze, gotowe odpowiadać w perspektywie wiary na pytania i wyzwania, jakie stawia życie, aby jasno ukazywać ostateczne prawdy o człowieku. |
| Na ciebie, droga młodzieży europejskiego Wschodu i Zachodu, stawia stary kontynent w budowaniu owego "wspólnego domu", od którego oczekujemy przyszłości zbudowanej na solidarności i pokoju. Na was liczy Kościół, który w czasie najbliższego Nadzwyczajnego Zgromadzenia Synodu Biskupów pragnie skupić się nad następstwami niedawnych przemian i podjąć odpowiednie inicjatywy dla ożywienia duszpasterskiej działalności na tym kontynencie. Dla dobra przyszłych pokoleń konieczne jest, by nowa Europa oparła się na fundamencie tych wartości duchowych, które stanowią sam wewnętrzny rdzeń jej tradycji kulturalnej. |
| Gdy przezwyciężono pierwszą nieufność, chrześcijańscy autorzy zaczęli uważać kulturę grecką raczej za sprzymierzeńca niż za wroga. W basenie śródziemnomorskim powstały wówczas wielkie ośrodki hellenistycznego chrześcijaństwa. Studiując głębokie pisma Augustyna z Hippony i Dionizego Areopagity dostrzegamy, że chrześcijańska teologia i mistyka prowadziły swoisty dialog z filozofią platońską. Autorzy tacy jak Grzegorz z Nazjanzu, przesiąknięci duchem greckiej retoryki, potrafili stworzyć chrześcijańską literaturę godną klasycznej przeszłości. Stopniowo świat hellenistyczny stał się chrześcijański, a chrześcijaństwo stało się w pewnym sensie greckie; później narodziła się kultura bizantyjska na Wschodzie i kultura średniowieczna na Zachodzie, obydwie w równej mierze przesiąknięte wiarą chrześcijańską i kulturą grecką. Trudno nie wspomnieć w tym miejscu dokonań św. Tomasza, który odczytując na nowo dzieła Arystotelesa stworzył mistrzowską syntezę teologiczną i filozoficzną. (...) Przeżywamy dziś przełomowy okres w europejskiej historii; ufam gorąco, że kształtująca się dziś Europa podejmie w nowy i twórczy sposób tę długą tradycję wzajemnego przenikania się kultury greckiej i chrześcijaństwa, ukazując, że nie są to pozostałości zaginionego świata, ale prawdziwe fundamenty autentycznego postępu człowieka, jakiego wszyscy pragną. Na frontonie świątyni w Delfach wyryte są słowa: „Poznaj samego siebie”. Wzywam zatem Europę, aby coraz głębiej poznawała samą siebie. To samopoznanie będzie możliwe tylko wówczas, gdy Europa sięgnie na nowo do korzeni swojej tożsamości, wrośniętych głęboko w klasyczne dziedzictwo greckie i w dziedzictwo chrześcijańskie, z których zrodził się humanizm oparty na przekonaniu, że każdy człowiek jest od początku stworzony na obraz i podobieństwo Boże. |
| W kontekście tego, co zostało już powiedziane, chciałbym jeszcze podkreślić rolę polskiej kultury w procesie zjednoczeniowym z Unią Europejską. Należy zwrócić uwagę, aby ten proces nie został zredukowany tylko do aspektów czysto ekonomicznych i materialnych. Dlatego nabiera szczególnej wagi ustrzeżenie, zachowanie i rozwój tego cennego dziedzictwa duchowego, przekazanego przez chrześcijańskich ojców współczesnej Europy. W tej wielkiej pracy, która stoi przed jednoczącym się kontynentem, nie może zabraknąć wkładu polskich katolików. Europa potrzebuje Polski głęboko wierzącej i po chrześcijańsku kulturowo twórczej, świadomej swojej roli wyznaczonej przez Opatrzność. To, czym Polska może i powinna usłużyć Europie, jest w zasadzie identyczne z zadaniem odbudowywania wspólnoty ducha, opartej na wierności Ewangelii, we własnym domu. Nasz naród, który tak bardzo wycierpiał w przeszłości, a szczególnie w okresie II wojny światowej, ma wiele do zaofiarowania Europie, przede wszystkim swoją chrześcijańską tradycję i bogate współczesne doświadczenia religijne. |
