|
Biznes |
E-biznes |
Ekologia |
Etyka biznesu |
Filantropia |
Internet |
Media |
(Nie)moralność |
Pracuj |
Reklama |
Reklama społeczna | Wirtualny poliglotaBeata WinklerKreowanie serwisu internetowego już dawno przestało ograniczać się wyłącznie do generowania kodu HTML. Aby na strony WWW wprowadzić elementy interaktywności, trzeba skorzystać z bardziej zaawansowanych technik programowania. Język HTML (Hypertext Markup Lan-guage), nazywany często hipertekstem, powstał w oparciu o SGML (Standard Generalized Markup Language), który jest międzynarodowym standardem pozwalającym na precyzyjny opis wyglądu dokumentu. Kod HTML, który odziedziczył wiele cech SGML, dostarcza przeglądarkom internetowym wszelkich informacji niezbędnych do prawidłowej interpretacji dokumentów WWW. Określa m.in. sposób przetwarzania tekstu, tabel, linii, rozmieszczenia grafiki, dźwięku, filmów wideo itp. Najnowsza, czwarta wersja tego języka została opublikowana i zatwierdzona w roku 1997 przez W3C (World Wide Web Consortium), organizację mającą czuwać nad rozwojem i standaryzacją tego kodu. W HTML-u został zdefiniowany cały zestaw znaczników, umożliwiający zapisanie kompletnej kompozycji dokumentu WWW w pliku tekstowym ASCII. Każdy dokument HTML składa się z dwóch części: nagłówka - HEAD i części właściwej - BODY. Sekcję HEAD poprzedza informacja dotycząca wersji kodu HTML, w jakim dokument jest tworzony. Po nim umieszczany jest znacznik początku i końca dokumentu <HTML>...</HTML>. Nagłówek zawiera tzw. metainformacje, m.in. o autorze, adresie URL, tytule, zawartości, standardzie kodowania znaków (dla znaków polskich ISO-8859-2) i słowa kluczowe, dzięki którym serwis jest znajdowany przez wyszukiwarki internetowe. W części BODY jest umieszczana właściwa treść dokumentu: tekst, grafika, odnośniki, obiekty dźwiękowe, wideo, czyli wszystko to, co oglądamy i czego słuchamy żeglując po Internecie. Interakcja na stronie Jednym z najczęściej spotykanych rozwiązań wprowadzających interaktywność na strony WWW jest zastosowanie języka skryptowego JavaScript. Jego pierwotna wersja została opracowana przez firmy Netscape i Sun. Zaimplementowano go już w przeglądarkach Netscape Navigator 2.0 i Internet Explo-rer 3. Pewnego rodzaju zamieszanie spowodowało wdrożenie przez firmę Microsoft odpowiednika JavaScriptu - języka Jscript dla przeglądarki IE 4.0. Jest on zgodny z JavaScript, choć istnieje kilka różnic i z tego powodu pisząc program w JavaScript warto wypróbować go w obu przeglądarkach. JavaScript jest prostym językiem skryptowym. Napisane w nim skrypty są osadzane bezpośrednio w kodzie HTML. W odróżnieniu od zaawansowanych języków programowania, jak np. C++, Java lub Object Pascal, które przed uruchomieniem są kompilowane, JavaScript jest językiem interpretowanym. Oznacza to, że przeglądarka internetowa (IE od wersji 3.0, Netscape Navigator 2.0 lub nowszy) każdorazowo pobiera JavaScript umożliwia wykonanie pewnej instrukcji w odpowiedzi na określoną reakcję użytkownika przeglądającego daną stronę. Może to być kliknięcie myszą na wybranym elemencie strony lub wprowadzenie danych do formularza. Polecenia języka wpisuje się bezpośrednio do kodu dokumentu HTML, a jego kod źródłowy umieszczany jest między znacznikami <SCRIPT> ...</SCRIPT>. Znaczniki te zlokalizowane są najczęściej w części <HEAD> ...</HEAD>, czyli w nagłówku strony HTML. Można je także znaleźć w sekcji <BODY>...</BODY>, jednak tutaj umieszczane są tylko te części skryptu, które odwołują się do głównego fragmentu kodu JavaScript, ulokowanego w nagłówku. Zawarty w nim kod określa, jakiego rodzaju zadanie ma być w danym momencie wykonane. Nie jest to "żelazna" reguła, lecz postępując w ten sposób unikniemy wielu przeoczeń i pomyłek. Oto przykład skryptu osadzonego w nagłówku dokumentu HTML, wyświetlającego okno powitalne: <HTML> <HEAD> <SCRIPT LANGUAGE="JavaScript"> <!-Ukryj skrypt przed starszymi wersjami przeglądarek var name=prompt //koniec ukrywania skryptu-> </SCRIPT> </HEAD> <BODY> <!-Ukryj skrypt przed starszymi wersjami przeglądarek document.write //koniec ukrywania skryptu-> </BODY> </HTML> Drugą metodą jest umieszczanie skryptów w oddzielnych plikach o rozszerzeniu *.js. Wówczas w dokumencie HTML należy wpisać odnośnik do tego pliku, który wygląda następująco: <SCRIPT LANGUAGE="JavaScript" SCR="nazwa_pliku.js"> Zawsze trzeba pamiętać o tym, że w przeciwieństwie do kodu HTML, JavaScript odróżnia wielkość liter. JavaScript ma zestaw wbudowanych funkcji i poleceń umożliwiających wykonywanie obliczeń matematycznych, daje dostęp do właściwości przeglądarek, aktualnie wyświetlanego dokumentu, ramek, formularzy oraz połączeń URL. Umożliwia również obsługę zdarzeń, takich jak zmiana wartości pól w formularzu lub ustawień wskaźnika myszy na hiperpołączeniu. Java to czy sen? Kolejnym sposobem na ożywienie stron WWW są krótkie programy, nazywane apletami, napisane w języku Java. Stan-dardowymi rozszerzeniami tego typu aplikacji jest format *.class. Aplety Java osadzane są w dokumentach HTML za pomocą specjalnych znaczników <applet>...</applet> wraz z odpowiednimi parametrami. Dzięki odsyłaczom znajdującym się na stronie WWW są one, w stosownym momencie, uruchamiane w oknie przeglądarki internetowej. Jednak aby mogły prawidłowo funkcjonować, przeglądarka musi mieć włączoną obsługę tzw. wirtualnej maszyny Javy (Java Virtual Machine, w skrócie JVM). Jest to interpreter kodu apletu. W przypadku wyłączonej obsługi JVM, użytkownik będzie widział jedynie szary obszar - miejsce, w którym powinien być widoczny uruchomiony program-aplet. W celu udostępnienia użytkownikom programu napisanego w języku Java należy, inaczej niż w przypadku JavaScript, najpierw wgrać go na serwer WWW. Następnie w naszym dokumencie HTML, między znacznikami początku i końca apletu (<applet>...</applet>), wpisuje-my kolejne parametry, takie jak: lokalizacja pliku zawierającego aplet (code), szerokość (width) i wysokość (height) pola, w którym będzie wyświetlany. Zazwyczaj znacznik <applet> zawiera znacznie więcej parametrów niż wymienione powyżej. Oto przykład znacznika <applet> z parametrami, który umieszczamy w skrypcie HTML: <applet code=nazwa_pliku.class width=250 height=250> <param name=nowy_plik value=obrazek.jpg> ...</applet> W tym przypadku użytkownik oddziałuje na zawartość stron za pomocą kursora myszy, klawiatury lub pól tekstowych. Aplety są wykonywane przez przeglądarkę użytkownika, dzięki czemu jego działanie nie jest uzależnione od przepustowości łącza. Jednak programy te najpierw muszą być w całości pobrane przez przeglądarkę internetową. Aplety Javy pomagają "ożywić" internetowe strony: dodać interaktywność, wygenerować gry i efekty specjalne czy uruchomić multimedialną zawartość naszej witryny, bez korzystania Aktywny serwer Opisane wcześniej JavaScript i aplety Javy działały po stronie klienta, czyli uruchamiane były w przeglądarce internetowej. Istnieje jednak druga grupa programów funkcjonująca po stronie serwera i wykorzystująca jego zasoby. Należą do nich skrypty CGI, ASP i PHP. Początkowo wykorzystywano wyłącznie skrypty CGI (Common Gateway Interface), czyli skompilowane aplikacje napisane w dowolnym języku (np. C) lub wymagające interpretera programy generowane w Perlu. Szczególnie ten ostatni język upodobali sobie programiści WWW. Głównym powodem tego uwielbienia była jego elastyczność i ogromna liczba dodatkowych bibliotek, jakie zostały dla niego napisane. Do najczęstszych zastosowań Perla należy zaliczyć aplikacje współdziałające z baza-mi danych (np. sklepy internetowe) lub generowanie stron WWW na podstawie wcześniej przygotowanych (np. przez inne programy) danych, co znacznie automatyzuje i upraszcza pracę programistów WWW. Dynamika Microsoftu Dużą popularność zyskały ostatnio strony tworzone przy zastosowaniu technologii ASP (Active Server Pages), opracowanej przez Microsoft. Pełne jej wykorzystanie zapewniają komercyjne produkty Microsoftu, m.in. Microsoft Internet Information Server (IIS) od wersji 3.0. Niektóre serwery pracujące pod kontrolą systemów Unix i NetWare dysponują oprogramowaniem pozwalającym na uruchamianie skryptów ASP, ale nie jest możliwa ich pełna obsługa. Obecnie stosowana jest powszechnie ASP wersja 2.0, ale dostępna jest już kolejna wersja 3.0 obsługiwana przez IIS 5.0 i jest ona integralną częścią Windows 2000. Zasada tworzenia plików ASP jest stosunkowo prosta. Składają się one z kodu HTML, w obrębie którego znajdują się skrypty ASP, umieszczane między znacznikami <%...%>. Skrypty te generowane są przy wykorzystaniu składni jednego z języków skryptowych, jak VBScript, JScript lub Perl. Zawsze na początku tworzonego dokumentu, przed znacznikiem rozpoczynającym dokument HTML (czyli przed <HTML>), deklarujemy, jaki język programowania jest wykorzystywany do kreowania skryptów ASP, wpisując: <% LANGUAGE="Nazwa_języka" %> W miejscu Nazwa_języka umieszczamy np. VBScript lub JavaScript. Natomiast pozostałe polecenia umieszczamy w sekcji BODY. Powstałe w ten sposób dokumenty są zapisywane z rozszerzeniem *.asp i umieszczane na serwerze WWW. Po wpisaniu adresu URL kończącego się plikiem o rozszerzeniu *.asp przeglądarka użytkownika wysyła do serwera pytanie o tę stronę. Serwer, korzystając z umieszczonej na nim biblioteki asp.dll, przetwarza plik na podstawie kodu stworzonego w VBScript lub JScript i generuje dokument HTML. Plik wynikowy jest zatem zwykłą stroną HTML. Taką stronę widzi w swej przeglądarce użytkownik. Nawet po wyświetleniu kodu źródłowego można oglądać wyłącznie kod HTML, nie jest natomiast widoczna część zawierająca skrypt ASP. Do korzystania z technologii ASP niezbędna jest umiejętność programowania w jednym z języków skryptowych oraz dostęp do odpowiedniego serwera. Jeżeli spełnione są te warunki, możemy tworzyć dokumenty obsługujące nawet skomplikowane bazy danych. Nadsyłane informacje (np. z formularzy internetowych) mogą być automatycznie zapisywane do bazy danych i następnie odpowiednio wykorzystywane (filtrowane, sortowane, usuwane, modyfikowane itd.). ASP pozwala także na generowanie tzw. ciasteczek (cookie), będących małymi (kilka bajtów) plikami zawierającymi informacje o użytkowniku odwiedzającym naszą witrynę. Podczas kolejnych odwiedzin możemy go powitać po imieniu albo przypomnieć mu, kiedy odwiedzał nas ostatnio. Zastosowanie tego języka jest bardzo szerokie i w dalszym ciągu trwają prace nad rozszerzeniem jego możliwości. Trzeba jednak pamiętać, że kody źródłowe ASP umieszczone na serwerze mogą stać się dostępne dla osób, które nielegalnie dostaną się do serwera. W efekcie może np. zostać ujawniona lokalizacja i zwartość bazy danych, co nie jest możliwe w przypadku skompilowanych programów CGI napisanych w C lub C++. PHP w natarciu Najpopularniejszą obok ASP technologią ostatnich miesięcy jest PHP (Personal Home Page). Jest to nowoczesny skryptowy język programowania, wykonywany po stronie serwera i umożliwiający tworzenie dynamicznych witryn WWW. Został on opracowany specjalnie na potrzeby Internetu i z tego powodu jest znacznie wygodniejszy w użyciu niż np. CGI. Obecnie dostępna jest czwarta wersja tego języka. Podobnie jak ASP polecenia języka PHP są umieszczane bezpośrednio w kodzie HTML tworzonej strony i oddzielone od niego znacznikami <?php....?>, <?...?>, <%...%> lub <script language="php">...</script>. Do tworzenia samych skryptów PHP są stosowane polecenia różnych języków programowania, głównie C oraz Perl. Pliki te, zapisywane jako *.php, są umieszczane na serwerach WWW. Po wpisaniu przez użytkownika adresu zawierającego plik PHP, przeglądarka przesyła go do serwera WWW. Docierające instrukcje są tam odczytywane, analizowane i wykonywane. Wynikiem jest plik HTML, który wyświetlany jest w przeglądarce użytkownika. Internauta nie ma dostępu do kodu źródłowego PHP. Dzięki nowej technologii możliwa jest sprawniejsza i bardziej wszechstronna obsługa formularzy umieszczanych na stronach WWW, integracja przesyłanych w ten sposób informacji z bazami danych i precyzyjna obsługa tych baz. Nowy język jest również dobrym rozwiązaniem do tworzenia m.in. firmowych baz danych produktów. Zostały tutaj przedstawione tylko niektóre z języków programowania wykorzystywanych w Internecie. Jest ich coraz więcej, a ich możliwości rosną z każdym dniem. opr. JU/PO |
