1. Sob. Konstantynopolitański I, Symbol Konstantynopolitański: DS 150.

2. Por. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 1: AAS 83 (1991) 249-340.

3. Por. Sob. Wat. II, Dekr. Ad gentes; Dekl. Nostra aetate; także: Paweł VI, Adhort. Evangelii nuntiandi: AAS 68 (1976) 5-76; Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio.

4. Sob. Wat. II, Dekl. Nostra aetate, 2.

5. Papieska Rada ds. Dialogu Międzyreligijnego i Kongregacja ds. Ewangelizacji Narodów, Instr. Dialogo e annuncio, 29: AAS 84 (1992) 414-446; por. Sob. Wat. II, Konst. Gaudium et spes, 22.

6. Por. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 55.

7. Papieska Rada ds. Dialogu Międzyreligijnego i Kongregacja ds. Ewangelizacji Narodów, Instr. Dialogo e annuncio, 9.

8. Por. Jan Paweł II, Encykl. Fides et ratio, 5: AAS 91 (1999) 5-88.

9. Sob. Wat. II, Konst. Dei verbum, 2.

10. Tamże, 4.

11. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 5.

12. Jan Paweł II, Encykl. Fides et ratio, 14.

13. Sob. Chalcedoński, Symbol Chalcedoński: DS 301. Por. św. Atanazy Aleksandryjski, De Incarnatione, 54, 3: SC 199, 458.

14. Por. Sob. Wat. II, Konst. Dei verbum, 4.

15. Tamże, 5.

16. Tamże.

17. Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 144.

18. Tamże, 150.

19. Tamże, 153.

20. Tamże, 178.

21. Jan Paweł II, Encykl. Fides et ratio, 13.

22. Por. tamże, 31-32.

23. Sob. Wat. II, Dekl. Nostra aetate, 2. Por. także Sob. Wat. II, Dekr. Ad gentes, 9, gdzie mówi się o elementach dobra obecnych w «obrządkach i kulturach narodów»; Konst. Lumen gentium, 16, gdzie podkreśla się elementy dobra i prawdy obecne wśród niechrześcijan, które mogą być traktowane jako przygotowanie do przyjęcia Ewangelii.

24. Por. Sob. Trydencki, Decr. de libris sacris et de traditionibus recipiendis: DS 1501; Sob. Wat. I, Konst. Dei Filius, rozdz. 2: DS 3006.

25. Sob. Wat. II, Konst. Dei verbum, 11.

26. Tamże.

27. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 55. Por. również n. 56; Paweł VI, Adhort. Evangelii nuntiandi, 53.

28. Sob. Nicejski I, Symbol Nicejski: DS 125.

29. Sob. Chalcedoński, Symbol Chalcedoński: DS 301.

30. Sob. Wat. II, Konst. Gaudium et spes, 22.

31. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 6.

32. Por. św. Leon I Wielki, Tomus ad Flavianum: DS 294.

33. Por. św. Leon I Wielki, Lettera «Promisisse me memini» do cesarza Leona I: DS 318: «In tantam unitatem ab ipso conceptu Virginis deitate et humanitate conserta, ut nec sine homine divina, nec sine Deo agerentur humana». Por. także tamże: DS 317.

34. Sob. Wat. II, Konst. Gaudium et spes, 45. Por. także Sob. Trydencki, Dekr. De peccato originali, 3: DS 1513.

35. Por. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 3-4.

36. Por. tamże, 7. Zobacz także św. Ireneusz, który stwierdza, że w Kościele «została złożona wspólnota z Chrystusem, to jest Duch Święty» (Adversus haereses, III, 24, 1: SC 211, 472).

37. Sob. Wat. II, Konst. Gaudium et spes, 22.

38. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 28. Na temat «ziaren Słowa» zobacz także św. Justyn, 2 Apologia, 8, 1-2; 10, 1-3; 13, 3-6: ed. E. J. Goodspeed, s. 84; 85; 88-89.

39. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 28-29.

40. Tamże, 29.

41. Tamże, 5.

42. Sob. Wat. II, Konst. Gaudium et spes, 10. Por. św. Augustyn, który stwierdza, że poza Chrystusem, «powszechną drogą zbawienia, której nigdy nie brakowało rodzajowi ludzkiemu, nikt nie został uwolniony, nikt nie jest (...) i nikt nie będzie» (De Civitate Dei, 10, 32, 2: CCL 47, 312).

43. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 62.

44. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 5.

45. Sob. Wat. II, Konst. Gaudium et spes, 45. Konieczna i absolutna jedyność i powszechność Chrystusa w historii ludzkiej jest dobrze wyrażona przez św. Ireneusza w rozważaniu o pierwszeństwie Jezusa jako Pierworodnego: «Na niebiosach jako pierworodny Syn myśli Ojca, Jego doskonałe Słowo, kieruje osobiście wszystkim i ustanawia prawa; na ziemi jako pierworodny Syn Dziewicy, człowiek sprawiedliwy i święty, sługa Boży, jest miły Bogu i doskonały we wszystkim; na koniec, jako pierworodny pośród umarłych, który wybawia od piekieł wszystkich idących za Nim, jest początkiem i źródłem życia Bożego» (Demonstratio, 39: SC 406, 138).

46. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 6.

47. Por. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 14.

48. Por. tamże, 7.

49. Por. św. Augustyn, Enarrat. in Psalmos, Ps 90, Sermo 2, 1: CCL 39, 1266; św. Grzegorz Wielki, Moralia in Iob, Praefatio, 6, 14: PL 75, 525; św. Tomasz z Akwinu, Summa Theologiae, III, q. 48, a. 2 ad 1.

50. Por. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 6.

51. Symbolum maius Ecclesiae Armeniacae: DS 48. Por. Bonifacy VIII, Bulla Unam sanctam: DS 870-872; Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 8.

52. Por. Sob. Wat. II, Dekr. Unitatis redintegratio, 4; Jan Paweł II, Encykl. Ut unum sint, 11: AAS 87 (1995) 921-982.

53. Por. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 20; por. również św. Ireneusz, Adversus haereses, III, 3, 1-3: SC 211, 20-44; św. Cyprian, Epist., 33, 1: CCL 3B, 164-165; św. Augustyn, Contra advers. legis et prophet., 1, 20, 39: CCL 49, 70.

54. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 8.

55. Tamże. Por. Jan Paweł II, Encykl. Ut unum sint, 13; Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 15 i Dekr. Unitatis redintegratio, 3.

56. Jest więc sprzeczna z autentycznym znaczeniem tekstu soborowego interpretacja tych, którzy z wyrażenia subsistit in wyprowadzają tezę, że jedyny Kościół Chrystusa mógłby również trwać w niekatolickich Kościołach i Wspólnotach kościelnych. «Sobór natomiast wybrał słowo «subsistit» właśnie po to, by wyjaśnić, że jest tylko jedno «istnienie» prawdziwego Kościoła, a poza widzialnym z nim związkiem istnieją tylko «elementa Ecclesiae», które — będąc elementami Kościoła — zmierzają i prowadzą do Kościoła katolickiego» (Kongregacja Nauki Wiary, Informacja o książce o. Leonardo Boffa OFM «Chiesa: Carisma e potere. Saggio di ecclesiologia militante»: AAS 77 (1985) 756-762).

57. Sob. Wat. II, Dekr. Unitatis redintegratio, 3.

58. Por. Kongregacja Nauki Wiary, Dekl. Mysterium ecclesiae, 1: AAS 65 (1973) 396-408.

59. Por. Sob. Wat. II, Dekr. Unitatis redintegratio, 14 i 15; Kongregacja Nauki Wiary, List Communionis notio, 17: AAS 85 (1993) 838-850.

60. Por. Sob. Wat. I, Konst. Pastor aeternus: DS 3053-3064; Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 22.

61. Por. Sob. Wat. II, Dekr. Unitatis redintegratio, 22.

62. Por. tamże, 3.

63. Por. tamże, 22.

64. Kongregacja Nauki Wiary, Dekl. Mysterium ecclesiae, 1.

65. Jan Paweł II, Encykl. Ut unum sint, 14.

66. Sob. Wat. II, Dekr. Unitatis redintegratio, 3.

67. Kongregacja Nauki Wiary, List Communionis notio, 17. Por. Sob. Wat. II, Dekr. Unitatis redintegratio, 4.

68. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 5.

69. Tamże, 1.

70. Tamże, 4. Por. św. Cyprian, De Dominica oratione, 23: CCL 3 A, 105.

71. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 3.

72. Tamże, 9. Por. również modlitwę skierowaną do Boga, zapisaną w Didaché, 9, 4: SC 248, 176: «Niechaj Twój Kościół zgromadzi się ze wszystkich krańców świata w Twoim Królestwie», oraz tamże, 10, 5: SC 248, 180: «Pamiętaj, Panie, o swoim Kościele (...) i uświęciwszy go zgromadź go razem z czterech stron świata w Twoim Królestwie, które mu przygotowałeś».

73. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 18. Por. Adhort. Ecclesia in Asia, 17: «L'Osservatore Romano», 7 listopada 1999 r., s. 7. Królestwo jest tak nieoddzielne od Chrystusa, że w pewnym sensie utożsamia się z Nim (por. Orygenes, In Mt. Hom., 14, 7: PG 13, 1197; Tertulian, Adversus Marcionem, IV, 33, 8: CCL 1, 634).

74. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 18.

75. Tamże, 15.

76. Tamże, 17.

77. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 14. Por. Dekr. Ad gentes, 7; Dekr. Unitatis redintegratio, 3.

78. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 9. Por. Katechizm Kościoła Katolickiego, 846-847.

79. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 48.

80. Por. św. Cyprian, De catholicae ecclesiae unitate, 6: CCL 3, 253-254; św. Ireneusz, Adversus haereses, III, 24, 1: SC 211, 472-474.

81. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 10.

82. Sob. Wat. II, Dekr. Ad gentes, 2. W sensie tutaj wyłożonym należy interpretować znaną formułę extra Ecclesiam nullus omnino salvatur (por. Sob. Laterański IV, Cap. 1: De fide catholica: DS 802). Por. także List Św. Oficjum do Arcybiskupa Bostonu: DS 3866-3872.

83. Sob. Wat. II, Dekr. Ad gentes, 7.

84. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 18.

85. Są to ziarna Słowa Bożego (semina Verbi), które Kościół uznaje z radością i szacunkiem (por. Sob. Wat. II, Dekr. Ad gentes, 11; Dekl. Nostra aetate, 2).

86. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 29.

87. Por. tamże; Katechizm Kościoła Katolickiego, 843.

88. Por. Sob. Trydencki, Dekr. De sacramentis. Can. 8: De sacramentis in genere: DS 1608.

89. Por. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 55.

90. Por. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 17; Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 11.

91. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 36.

92. Por. Pius XII, Encykl. Mystici corporis: DS 3821.

93. Sob. Wat. II, Konst. Lumen gentium, 14.

94. Sob. Wat. II, Dekl. Nostra aetate, 2.

95. Sob. Wat. II, Dekr. Ad gentes, 7.

96. Katechizm Kościoła Katolickiego, 851; por. także 849-856.

97. Jan Paweł II, Encykl. Redemptoris missio, 55; Adhort. Ecclesia in Asia, 31.

98. Sob. Wat. II, Dekl. Dignitatis humanae, 1.

99. Tamże, 92.

100. Por. Jan Paweł II, Encykl. Fides et ratio, 15.

101. Tamże, 92.

102. Tamże, 70.