Jan Paweł II

Przemówienie podczas spotkania z przedstawicielami społeczności kulturalnych, politycznych, naukowych – pałac prezydencki „Maryiński”, Kijów 23.06.2001

Panie Prezydencie,
Czcigodni Przedstawiciele Rządu i Parlamentu,
Dostojne Władze,
Panie i Panowie,

1. Przedkładam pełne szacunku i serdeczności pozdrowienia dla was wszystkich. Z wielką przyjemnością przyjąłem Pana zaproszenie, Panie Prezydencie, by odwiedzić ten zacny kraj, kolebkę chrześcijańskiej cywilizacji i ojczyznę, w której ludzie różnych narodowości i religii żyją razem w pokoju. Raduję się, że stoję teraz na ziemi Ukraińskiej. Uważam to za wielki zaszczyt móc w końcu spotkać się z ludźmi narodu, któremu w tych trudnych latach przemian udało się zapewnić warunki pokoju i spokojności dla wszystkich jego mieszkańców. Dziękuję jak najserdeczniej za Pańskie miłe przyjęcie i uprzejme słowa powitania.

Z wielkim szacunkiem pozdrawiam deputowanych i członków rządu, władze wszelkiego szczebla, przedstawicieli narodu, korpus dyplomatyczny, mężczyzn i kobiety kultury, nauki, i wszelkie ważne siły, które przyczyniają się do dobrobytu narodu. Obejmuję w szczerej przyjaźni naród ukraiński, którego większość stanowią chrześcijanie, co wyraźnie widać po waszej kulturze, waszych rodzimych tradycjach, licznych kościołach upiększających krajobraz, a także niezliczonych dziełach sztuki, znajdujących się wszędzie w waszym kraju. Pozdrawiam ziemię, która zaznała cierpień i ucisku, a jednak zachowała miłość do wolności, której nikt nie zdołał zdławić.

2. Przybywam pośród was jako pielgrzym pokoju, przynaglany wyłącznie pragnieniem zaświadczenia, że Chrystus jest „Drogą, Prawdą i Życiem” (J 14,6). Przybywam, aby złożyć hołd sanktuariom waszej historii i połączyć się z wami w błaganiu o Bożą opiekę nad waszą przyszłością.

Z radością pozdrawiam cię, wspaniałe miasto Kijowie, leżąc w pośrodku rzeki Dniepr, kolebko starodawnych Słowian i kultury ukraińskiej, tak głęboko nasączone wartościami chrześcijańskimi. Na glebie twojej ziemi, rozdrożu między Europą wschodnią i zachodnią dwie wielkie tradycje chrześcijańskie, Wschodnia i Łacińska, spotykały się i były ciepło przyjmowane. Na przestrzeni stuleci powstały między nimi napięcia, powodujące konflikty, bolesne dla obydwu stron. Dziś jednak istnieje wzrastająca otwartość na wzajemne przebaczenie. Potrzeba, by przekraczać bariery i nieufność, aby wspólnie budować kraj harmonii i pokoju, czerpiąc, jak to było w przeszłości, ze źródeł waszej wspólnej wiary chrześcijańskiej.

3. Tak, drodzy Ukraińcy! To chrześcijaństwo natchnęło największe postaci waszej kultury i sztuki i bogato karmiło moralne, duchowe i społeczne korzenie waszego kraju. Chętnie przywołuję tu słowa waszego rodaka, filozofa Hrigorija Skoworody: „Wszystko przemija, ale miłość pozostaje, gdy wszystko inne odeszło. Wszystko przemija, z wyjątkiem Boga i miłości”. Jedynie ktoś głęboko przesiąknięty duchem chrześcijańskim mógł cieszyć się taką głębią myśli. W jego słowach słyszymy echo pierwszego listu św. Jana: „Bóg jest miłością: kto trwa w miłości, trwa w Bogu, a Bóg trwa w nim.” (4,16).

W całej Europie słowo Ewangelii mocno się zakorzeniło i z upływem wieków przyniosło wspaniałe owoce cywilizacji, wykształcenia i świętości. Co godne pożałowania, wybory dokonywane przez ludy na Kontynencie nie zawsze były spójne z wartościami ich własnych tradycji chrześcijańskiej i w ten sposób historia została napiętnowana bolesnymi epizodami ucisku, zniszczenia i smutku.

Starsi spośród was pamiętają straszne lata dyktatury sowieckiej i okropny głód początku lat 30-tych, gdy Ukraina, „spichlerz Europy”, nie umiała już wykarmić swych własnych dzieci, które umierały całymi milionami. Jak moglibyśmy też zapomnieć zastępy waszych rodaków, którzy zginęli podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej 1941-1945, walcząc z najazdem faszystowskim? Niestety wyzwolenie spod jarzma faszyzmu łączyło się z powrotem reżimu, który nieustannie deptał najbardziej podstawowe prawa ludzkie, deportując bezbronnych obywateli, więżąc dysydentów, prześladując wierzących, a nawet usiłując w ogóle wymazać ideę wolności i niezależności ze świadomości ludu ukraińskiego. Na szczęście wielki punkt zwrotny roku 1989 w końcu umożliwił Ukrainie odzyskanie jej wolności i pełnej niepodległości.

4. Wasz naród osiągnął ten wielce pożądany cel pokojowo i bez rozlewu krwi, a teraz jest mocno zaangażowany w odważny program odbudowy społecznej i duchowej. Społeczność międzynarodowa nie może nie podziwiać sukcesów, jakie odnieśliście w utrwalaniu pokoju i rozwiązywaniu napięć regionalnych, z odpowiednim względem na różnice lokalne.

Ja także zachęcam was, byście wytrwali w swych wysiłkach przezwyciężania wszelkich pozostających trudności i byście zagwarantowali pełny szacunek dla praw mniejszości narodowych i religijnych. Polityka mądrej tolerancji z pewnością zasłuży na szacunek i dobrą wolę w stosunku do narodu ukraińskiego i zapewni wam szczególne miejsce w rodzinie narodów europejskich.

Jako Pasterz Kościoła katolickiego szczerze doceniam fakt, że Preambuła do Konstytucji Ukraińskiej przypomina obywatelom, że mają „odpowiedzialność względem Boga”. Z pewnością był to punkt widzenia Hrigorija Skoworody, gdy zachęcał swych współczesnych, by zawsze podejmowali wszelkie wysiłki dla „zrozumienia człowieka”, poszukując dróg, które umożliwiłyby ludzkości wydobyć się zdecydowanie ze ślepego zaułku nieprzejednania i nienawiści.

Wartości Ewangelii, które są częścią waszej narodowej tożsamości, pomogą wam budowa nowoczesne, tolerancyjne, otwarte i braterskie społeczeństwo, w którym jednostka może wnosić swój szczególny wkład na rzecz wspólnego dobra, odnajdując jednocześnie wsparcie, którego potrzebuje, by rozwinąć tak dalece, jak to tylko możliwe, swe własne talenty.

Odwołuję się tu zwłaszcza do ludzi młodych: wchodząc w ślady tych, którzy poświęcili swe życie dla wysokich ideałów humanistycznych, obywatelskich i religijnych, niech zachowają niezmienione to dziedzictwo cywilizacji.

5. „Nie pozwólcie mocnym zniszczyć ludzkości”, pisał Wołodymir Monomach (+1125) w swej księdze „Pouczeń do moich dzieci”. Słowa te posiadają swą wagę dzisiaj tak samo jak w dniu, kiedy je zapisano.

W wieku dwudziestym, reżimy totalitarne wyniszczyły całe pokolenia, podważając trzy filary wszelkiej autentycznie ludzkiej cywilizacji: uznanie autorytetu Boga, z którego pochodzą wiążące moralne zasady życia (por. Wj 20,1-18); szacunek dla godności osoby ludzkiej, stworzonej na obraz i podobieństwo Boga (por. Rdz 1,26-27) oraz obowiązek sprawowania władzy jako środka służenia każdemu członkowi społeczeństwa bez wyjątku, zaczynając od najsłabszych i najbardziej bezbronnych.

Wyrzeczenie się Boga nie uczyniło człowieka ani odrobinę bardziej wolnym. Wystawiło go raczej na różne formy niewolnictwa i zniżyło powołanie władzy politycznej na poziom brutalnej i pełnej ucisku siły.

6. Mężczyźni i kobiety – politycy! Nie zapominajcie tej prawdziwej lekcji historii! Waszym zadaniem jest służyć ludziom i zapewniać pokój i równe prawa dla wszystkich. Odpierajcie pokusę wykorzystania władzy dla interesów osobistych lub jakiejś grupy. Zawsze dbajcie o potrzeby biednych i działajcie na wszystkie legalne sposoby, aby zapewnić, by każda jednostka miała zagwarantowany dostęp do sprawiedliwego poziomu dobrobytu.

Ludzie kultury! Jesteście dziedzicami wybitnej historii. Myślę tu zwłaszcza o prawosławnym arcybiskupie Kijowa, metropolicie Piotrze Mohyle, który w siedemnastym wieku założył Akademię Kijowską, która do dziś wspominana jest jako kaganek kultury humanistycznej i chrześcijańskiej. Waszą odpowiedzialnością jest zastosowanie inteligencji krytycznej i twórczej w każdej dziedzinie wiedzy, łącząc dziedzictwo kulturowe przeszłości z wyzwaniami stawianymi przez współczesność, w taki sposób, by przyczyniać się do autentycznie ludzkiego postępu pod sztandarem cywilizacji miłości.

W szczególny sposób dla was, mężczyźni i kobiety zaangażowani w badania naukowe, niech straszliwa katastrofa społeczna, ekonomiczna i ekologiczna w Czernobylu służy, jako stałe ostrzeżenie! Potencjał technologii musi być złączony z niezmiennymi wartościami etycznymi, jeśli ma być zagwarantowany szacunek właściwy człowiekowi i jego nieodłącznej godności.

Ludzie biznesu i finansów nowej Ukrainy! Przyszłość waszego narodu zależy także od was. Wasz odważny wkład, zawsze inspirujący się wartościami kompetencji i uczciwości pomoże odtworzyć narodową gospodarkę. To z kolei odbuduje zaufanie we wszystkich tych, którzy odczuwają pokusę opuszczenia kraju, by szukać zatrudnienia za granicą.

7. Szacowne Władze, Panie i Panowie! Ludzkość weszła w trzecie milenium i na horyzoncie pojawiają się nowe perspektywy. Ma miejsce globalny proces rozwoju, odznaczający się szybkimi i radykalnymi przemianami. Wszyscy powołani są do wnoszenia swego własnego wkładu w duchu odwagi i pewności. Kościół katolicki staje u boku wszystkich ludzi dobrej woli i wspiera ich wysiłki w służbie wspólnego dobra.

Ze swej strony będę wspierał was moimi modlitwami, prosząc Boga, by czuwał nad wami i waszymi rodzinami, waszymi przedsięwzięciami i aspiracjami całego narodu ukraińskiego. Upraszam Boga Wszechmogącego o obfite błogosławieństwo dla was wszystkich.

Tłumaczenie Maciej Górnicki

Uwaga. Niniejsze tłumaczenie ma charakter roboczy i zostanie zastąpione oficjalnym z chwilą ukazania się tegoż w L'Osservatore Romano

opr. mg/mg