Jan Paweł II

Przemówienie podczas spotkania ekumenicznego w katedrze grecko-prawosławnej. 05.05.2001

1. "Gdy [Barnaba] przybył i zobaczył działanie łaski Bożej, ucieszył się i zachęcał wszystkich, aby całym sercem wytrwali przy Panu" (Dz 11,23-24). Taka była radość i zdziwienie Apostoła w Antiochii, gdzie został wysłany przez Kościół jerozolimski. Dziś i ja podzielam jego radość i powtarzam jego zachętę. Ta wizyta w Syrii przenosi mnie do zarania Kościoła, do czasów Apostołów i pierwszych wspólnot chrześcijańskich. Zamyka ona moją pielgrzymkę do ziem biblijnych, którą rozpocząłem w roku 2000. Daje mi także radosną okazję spotkania się z wami w Syrii i odwzajemnienia wizyt, które złożyliście w Kościele rzymskim i u jego Biskupa.

W tej katedrze pod wezwaniem Zaśnięcia Maryi Panny dziękuję szczególnie Patriarsze Ignatiusowi IV Hazimowi. Wasza Błogosławioność, dziękuję z całego serca za Twoje dzisiejsze braterskie przywitanie i za tę liturgię słowa, którą z radością sprawujemy wspólnie. Zainteresowanie i aktywny udział Waszej Błogosławioności w sprawie jedności chrześcijan znane są wszystkim. Jest to coś, co głęboko doceniam i za co dziękuję Bogu. Umiłowany Bracie, proszę o Boże błogosławieństwo nad twoją posługą i nad Kościołem, którego jesteś Pasterzem.

2. Zbudowany na fundamencie apostołów Piotra i Pawła, Kościół w Syrii szybko doznał nadzwyczajnego rozkwitu życia chrześcijańskiego. Nie bez powodu Sobór Nicejski uznał prymat Antiochii nad kościołami metropolitalnymi tego obszaru. Myśląc zwłaszcza o Ignacym Antiocheńskim, Janie Damasceńskim i Szymonie Słupniku, nie możemy nie wspomnieć także wielu wyznawców i świadków z tego regionu, którzy stali się ozdobą początków Kościoła, dzięki swej wierności łasce Bożej, aż do przelania własnej krwi włącznie! Jakże wielu mnichów i mniszek odsunęło się na samotność, wypełniając pustynie i góry Syrii eremami i klasztorami, aby żyć życiem modlitwy i ofiary, chwaląc Boga, aby móc w ten sposób - słowami Teodora z Edessy - "osiągnąć stan piękna" (Rozprawa o kontemplacji). Jak wielu teologów syryjskich pomagało założyć szkoły teologiczne w Antiochii i Edessie! Jakże wielu misjonarzy wyszło z Syrii, idąc na Wschód i zanosząc wielki ruch misyjny do Mezopotamii, a także dalej do Kerali w Indiach. Czyż Kościół Zachodni nie jest wielkim dłużnikiem licznych duszpasterzy pochodzenia syryjskiego, którzy stawali się biskupami na Zachodzie, także Biskupami Rzymu? Niech Bóg będzie uwielbiony za świadectwo i wpływ starożytnego Patriarchatu Antiochii!

Niestety jedność szlachetnego Patriarchatu Antiochii została zagubiony poprzez wieki i musimy mieć nadzieję, że różne Patriarchaty istniejące obecnie odnajdą ponownie ścieżkę wiodącą ku pełnej jedności.

3. Między Patriarchatem grecko-prawosławnym i grecko-katolickim rozpoczął się proces ekumenicznego zbliżenia i dziękuję za to Bogu z całego serca. Proces ten wspierany jest pragnieniem ludu chrześcijańskiego, dialogiem między teologami i braterską współpracą między biskupami i duszpasterzami tych dwóch patriarchatów. Zachęcam wszystkich zaangażowanych, by podążali tą drogą poszukiwania jedności z odwagą i rozwagą, z szacunkiem, ale bez zamieszania, wynosząc ze Świętej Liturgii siłę sakramentalną i bodziec teologiczny, konieczne w tym procesie. Poszukiwanie jedności między antiocheńskimi patriarchatami grecko-prawosławnym i grecko-katolickim jest, rzecz jasna, częścią szerszego procesu reunifikacji między Kościołem katolickim a Kościołami prawosławnymi. Dlatego potwierdzam moje szczere pragnienie, aby Międzynarodowa Komisja Mieszana ds. Dialogu Teologicznego między Kościołem katolickim a Kościołami prawosławnymi mogła wkrótce wznowić swe prace w najbardziej właściwy sposób. Im bardziej ten dialog dotyka kwestii centralnych, tym bardziej staje się wymagający. Nie jest to nic dziwnego, a tym bardziej wymówka usprawiedliwiająca letarg. Kto może powstrzymać nas od opierania naszej nadziei na Duchu Bożym, który nie przestaje rozpalać świętości wśród uczniów Kościoła Chrystusowego? Pragnę bardzo szczerze podziękować Patriarsze Ignatiusowi IV za pozytywny i skuteczny wkład, który dokonywany jest ustawicznie przez Patriarchat Antiochii i jego przedstawicieli, na rzecz tego procesu dialogu teologicznego. Jestem także wdzięczny Patriarsze Grzegorzowi III i jego poprzednikowi Patriarsze Maximosowi V za ich nieustanny wkład w klimat braterstwa i zrozumienia, który jest tak konieczny, jeśli dialog ma się rozwijać właściwie.

4. W tym samym duchu wdzięczności i nadziei chciałbym wspomnieć pogłębienie się braterskich relacji między Syryjskim Patriarchatem Prawosławnym a Syryjskim Patriarchatem Katolickim. Pozdrawiam szczególnie Patriarchę Zakka I, w którym Kościół katolicki zawsze odnajduje wiernego promotora jedności chrześcijańskiej, już od czasu Soboru Watykańskiego II, na którym obecny był jako obserwator. Wasza Świątobliwość, od czasu Waszej wizyty w Rzymie w roku 1984 jest naszą radością móc posuwać się naprzód po tej drodze do jedności, wyznawszy razem Jezusa Chrystusa jako naszego Pana, prawdziwego Boga i prawdziwego człowieka. Przy tej samej okazji, udało nam się zatwierdzić plan współpracy duszpasterskiej, zwłaszcza na poziomie życia sakramentalnego, w przypadkach, gdy wierni nie mają dostępu do kapłana ich własnego Kościoła. Z Kościołem syro-malankarskim w Indiach, który uznaje Waszą władzę patriarchalną, Kościół katolicki ma równie dobre relacje. Błagam Pana, aby wkrótce nadszedł dzień, w którym przezwyciężone zostaną ostatnie przeszkody do pełnej jedności między Kościołem katolickim a Kościołem syryjsko-prawosławnym.

5. W trakcie upływu wieków, a zwłaszcza na początku XX wieku, wspólnoty ormiańskie, chaldejskie i asyryjskie, zmuszone siłą do opuszczenia swoich ziem ojczystych, przybyły do chrześcijańskich dzielnic Damaszku, Aleppo, Homs i innych miejsc tego regionu. W Syrii odnaleźli schronienie, miejsce bezpieczne i spokojne. Dziękuję Bogu za gościnność ofiarowaną przez naród syryjski w wielu momentach chrześcijanom tego regionu cierpiącym prześladowanie. Przekraczając wszelkie podziały kościelne, taka gościnność stała się gwarantem zbliżenia ekumenicznego. W osobie prześladowanego brata uznano i przyjęto Chrystusa z Wielkiego Piątku.

Od tego czasu, z przekonania i konieczności, chrześcijanie syryjscy nauczyli się sztuki współdzielenia gościnności i przyjaźni. Kontakty ekumeniczne na poziomie rodzin, dzieci, młodzieży i przywódców społeczeństwa zawierają w sobie obietnicę przyszłości ewangelizacji w tym kraju. Jest waszym zadaniem, biskupi i duszpasterze, aby towarzyszyć temu szczęśliwemu procesowi zbliżenia i wymiany z mądrością i odwagą. Współpraca wszystkich chrześcijan, czy to na poziomie życia społecznego i kulturalnego, wspierania pokoju, czy w edukacji młodzieży, jest jasnym znakiem stopnia jedności istniejącej już między nimi (por. Ut Unum Sint, 75).

Mocą sukcesji apostolskiej, kapłaństwo i Eucharystia zawiązują bardzo silne więzy między Kościołami partykularnymi, które nazywają się, i lubią się nazywać, Kościołami siostrzanymi (por. Unitatis Redintegradio, 14). " Przez stulecia żyliśmy jako Kościoły siostrzane, sprawując razem Sobory ekumeniczne, które broniły depozytu wiary przed wszelkimi zniekształceniami. Dzisiaj, po długim okresie podziału i wzajemnego niezrozumienia, Bóg pozwala nam odkryć na nowo, że jesteśmy Kościołami siostrzanymi, mimo przeszkód, jakie wyrosły między nami w przeszłości. Jeżeli dzisiaj, u progu trzeciego tysiąclecia, pragniemy ponownie ustanowić pełną komunię, powinniśmy dążyć do stworzenia takiej właśnie rzeczywistości i do niej musimy się odwoływać." (Ut Unum Sint, 57).

6. Kilka tygodni temu mieliśmy radość wspólnych obchodów święta Wielkanocy - tego samego dnia. Dla mnie ten szczęśliwy zbieg okoliczności w roku 2001 był silnym zaproszeniem Opatrzności, zwróconym do wszystkich Kościołów i wspólnot kościelnych, aby powróciły bezzwłocznie do wspólnych obchodów Święta Paschy, Święta wszystkich świąt, centralnej tajemnicy naszej wiary. Nasze narody słusznie nalegają, by obchody Wielkanocy nie były już dłużej powodem podziałów. Od czasu Soboru Watykańskiego II Kościół katolicki okazywał przychylność wszelkim wysiłkom ku przywróceniu wspólnego świętowania Paschy. A jednak ten proces wydaje się trudniejszy, niż to przewidywano. Być może konieczne jest przewidzenie etapów pośrednich czy stopniowych, aby przygotować umysły i serca na wprowadzenie ustaleń możliwych do przyjęcia przez wszystkich chrześcijan na Wschodzie i Zachodzie? Jest rzeczą Patriarchów i biskupów Bliskiego wschodu, aby razem podjęli ten obowiązek w odniesieniu do swoich wspólnot w różnych krajach tego regionu. Na Bliskim Wschodzie może narodzić się i stąd rozprzestrzenić nowa energia i natchnienie w tej kwestii.

7. Za kilka tygodni będziemy świętować święto Pięćdziesiątnicy. Módlmy się, aby Duch Święty "poruszył wszystkich uczniów Chrystusa ku pragnieniu i działaniu na rzecz pokojowego zjednoczenia wszystkich w jednej owczarni pod jednym Pasterzem, w sposób ustanowiony przez Chrystusa" (Lumen Gentium, 15). Prośmy Ducha, aby sprawiał nasz wzrost w świętości, nie ma bowiem trwałej jedności, która nie jest oparta o pokorę, nawrócenie i przebaczenie, a więc i o ofiarę.

Gdy Duch Święty zstąpił na Apostołów w dniu Pięćdziesiątnicy, była między nimi Maryja Dziewica. Niech jej przykład i ochrona pomagają nam razem słuchać tego, co Duch mówi do Kościołów także dzisiaj i przyjmować Jego słowa z pewnością i radością!

Tłumaczenie: Maciej Górnicki.

Tłumaczenie niniejsze ma charakter roboczy - będzie na naszych stronach do czasu ukazania się tłumaczenia autoryzowanego