Bł. August Czartoryski

Urodził się w Paryżu 2 sierpnia 1858 r. Jego arystokratyczna rodzina, spokrewniona z wieloma dworami europejskimi, wyemigrowała prawie 30 lat wcześniej do Francji i z Hotelu Lambert nad brzegami Sekwany prowadziła szeroką działalność polityczną, której celem było przywrócenie niepodległości ojczyźnie, podzielonej od 1795 r. między trzy wielkie mocarstwa.

Rodzicami Augusta byli Władysław i księżna Maria Amparo, córka królowej Hiszpanii Marii Krystyny i księcia Rianzareza.

Gdy August miał 6 lat, umarła na gruźlicę jego matka. Po kilku latach ojciec ożenił się z Małgorzatą Memours, księżną orleańską, wnuczką króla Ludwika Filipa, która była dla Augusta bardzo dobra. W 1868 r. chłopiec rozpoczął naukę w paryskim Liceum im. Karola Wielkiego, a od 1870 r. kontynuował ją w domu. W 1871 r. — po kilkuletnim przygotowaniu — przyjął I komunię św. w kościele w Sieniawie koło Jarosławia. Tam znajdował się majątek rodowy, a w krypcie świątyni pochowana była jego matka.

Od wczesnej młodości chorował na gruźlicę. W cierpieniu odkrywał powoli powołanie do służby Bożej. Życie towarzyskie na dworach książęcych nie pociągało go. W wieku 20 lat w liście do ojca napisał: «Przyznam się, że dosyć mam tych zabaw. Są one niepotrzebne, a przy tym męczą».

Wielki wpływ na młodego księcia wywarł jego wychowawca Józef Kalinowski (1835-1907), który później został karmelitą (o. Rafał), beatyfikowany i kanonizowany przez Jana Pawła II. Opiekował się chłopcem przez trzy lata (1874-1877), przekazał mu wszechstronną wiedzę, a także przyczynił się do pogłębienia jego wiary i życia duchowego.

Decydującym wydarzeniem w życiu Augusta Czartoryskiego było spotkanie z ks. Janem Bosko w Paryżu, w Hotelu Lambert. Po rozmowie z nim August odczuł wyraźnie powołanie do życia zakonnego w zgromadzeniu salezjańskim. Nie przejawiał zainteresowania małżeństwem, choć tego spodziewała się po nim rodzina, jako po najstarszym synu i dziedzicu majątku. Od czasu do czasu jeździł do Turynu, aby spotkać się z ks. Bosko, odprawić pod jego kierunkiem rekolekcje, posłuchać jego rad. Założyciel salezjanów z wielką roztropnością rozważał prośbę młodzieńca o przyjęcie do zgromadzenia. Dopiero osobista interwencja papieża Leona XIII rozwiała jego wątpliwości.

17 czerwca 1887 r. August został przyjęty do zgromadzenia w San Benigno Canavese. Nowicjat odbył pod kierunkiem ks. Juliusza Barberisa. 24 listopada 1887 r. w bazylice Maryi Wspomożycielki w Turynie otrzymał strój zakonny z rąk ks. Jana Bosko. Przy pożegnaniu usłyszał od niego krzepiące słowa: «Odwagi, mój książę. Dziś odnieśliśmy wspaniałe zwycięstwo. Ale muszę także z wielką radością powiedzieć wam, że przyjdzie dzień, w którym książę będzie kapłanem i z woli Boga uczyni wiele dobra dla swojej ojczyzny».

W 1888 r. August Czartoryski zrzekł się rodzinnego majoratu i tytułu ordynata sieniawskiego, a majątek przekazał zgromadzeniu. 2 października 1888 r. złożył śluby ubóstwa, czystości i posłuszeństwa. Rodzinie, która nalegała na zmianę decyzji, odpowiadał niezłomnie, że pozostanie w zgromadzeniu salezjańskim do śmierci. Mimo poważnej choroby studiował teologię i przygotowywał się do święceń kapłańskich, które otrzymał 2 kwietnia 1892 r. w San Remo. Nazajutrz po święceniach odprawił pierwszą Mszę św., w której uczestniczyli jego druga matka i brat Witold.

Życie kapłańskie ks. Augusta trwało zaledwie rok; swą posługę pełnił w Alassio. Zmarł na gruźlicę 8 kwietnia 1893 r., w oktawie Wielkanocy.

Ciało zmarłego kapłana przewieziono do Polski i złożono w krypcie kościoła parafialnego w Sieniawie, gdzie znajdują się groby rodziny. Następnie w 1964 r. przeniesiono je do salezjańskiego kościoła św. Józefa w Przemyślu.

Ks. August Czartoryski był człowiekiem wielkiej pobożności i umartwienia. Żył w obecności Bożej, zjednoczony z Chrystusem w modlitwie, w wypełnianiu zakonnych obowiązków i w długiej chorobie. Dla współbraci zakonnych był wzorem pokory i wielu innych cnót.

W 1921 r. rozpoczął się proces beatyfikacyjny w Turynie, Madrycie i Krakowie. Po jego zakończeniu w 1927 r. dokumentację przesłano do ówczesnej Kongregacji Obrzędów w Rzymie, która po zbadaniu sprawy wydała zezwolenie na podjęcie procesu apostolskiego. Po jego zakończeniu Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych ogłosiła 1 grudnia 1978 r., na polecenie Jana Pawła II, dekret o heroiczności cnót sługi Bożego, a 20 grudnia 2003 r. dekret dotyczący cudu przypisywanego jego wstawiennictwu.

opr. mg/mg