bł. Stanisław Papczyński

Pisma zebrane

Nota redakcyjna i Kalendarium życia

Nota redakcyjna

Pisma zebrane bł. Stanisława Papczyńskiego są zbiorem przetłumaczonych na język polski wszystkich dostępnych obecnie dzieł Założyciela marianów. Okolicznością wydania jest jego beatyfikacja, jakkolwiek prace związane z tłumaczeniami prowadzone były już od dłuższego czasu, kiedy jeszcze nie było wiadomo, jak potoczą się koleje procesu beatyfikacyjnego. Wszystkie zachowane do dziś pisma o. Papczyńskiego napisane są w języku łacińskim, choć pisał on także w języku polskim.

Dzieła przetłumaczenia na język polski dokonał zespół sześciu osób, duchownych i świeckich, co w konsekwencji powoduje zróżnicowanie języka i niejednolitość stylu przekładu i opracowania. Pozytywnym skutkiem takiej sytuacji jest fakt doboru tłumaczy do poszczególnych pism Założyciela marianów, w zależności od ich specjalizacji, co pozwoliło na lepszą jakość przekładów. Niezwykle pomocnym okazało się wcześniejsze krytyczne wydanie wszystkich pism bł. Stanisława przez K. Krzyżanowskiego MIC, wraz z zamieszczonymi tam erudycyjnymi wstępami.

Prezentowane pisma nie są ujęte w porządku chronologicznym. Jako pierwsza zamieszczona jest Reguła życia, ponieważ jest to najbardziej reprezentatywne dzieło dla duchowości o. Papczyńskiego i założonego przezeń Zgromadzenia Księży Marianów. Kolejne pisma ułożone są według objętości, od najobszerniejszych do najkrótszych. Na końcu, w Aneksie, zamieszczone są cztery pisma, których autorem nie jest o. Stanisław Papczyński: trzy streszczenia listów Założyciela marianów sporządzone przez Kongregację Biskupów i Zakonników w Rzymie oraz Reguła Dziesięciu Cnót NMP, na podstawie której papież Innocenty XII zatwierdził Zgromadzenie.

Każde z zamieszczonych tu pism zostało opatrzone wprowadzeniem uwzględniającym charakter, okoliczności powstania i znacznie utworu. Podobnie też, na końcu każdej części tego zbioru pism zamieszczona jest bibliografia, uwzględniająca głównie pozycje polskie.

Do Pism zebranych dołączono także kalendarium życia i wykaz pism o. Stanisława Papczyńskiego oraz indeksy: biblijny oraz nazwisk.

Ponieważ o. Papczyński cytował Pismo Święte w przekładzie łacińskim tzw. Wulgaty, w niniejszym wydaniu cytaty biblijne zostały zaczerpnięte z polskiego przekładu Wulgaty dokonanego przez ks. Jakuba Wujka SJ, w uwspółcześnionej wersji językowej (wyd. III, Kraków 1962). Dla ułatwienia lokalizacji cytatów, nazewnictwo ksiąg biblijnych jest zgodne z Biblią Tysiąclecia.

Kalendarium życia i wykaz pism bł. Stanisława Papczyńskiego

Kalendarium życia

Dzieciństwo i młodość

1631 — 18 maja — przychodzi na świat w Podegrodziu z rodziców: ojca Tomasza Papki, matki Zofii, z domu Talikowskiej.

1640-1643 — pobiera naukę gramatyki w szkole parafialnej w Podegrodziu, którą w 1643 kończy w zakresie I klasy (infima).

1643 — kontynuuje szkołę w Nowym Sączu w zakresie II klasy gramatyki (media).

1646 — przez kilka tygodni kontynuuje naukę w kolegium jezuitów w Jarosławiu.

1646-1649 — udaje się do kolegium jezuitów we Lwowie, gdzie nie zostaje przyjęty; zarobkowo podejmuje korepetycje, a z czasem zapada na ciężką chorobę; cudownie uleczony w 1649, wraca do Podegrodzia.

1649-1650 — pobiera naukę w kolegium pijarów w Podolińcu i kończy III klasę gramatyki (suprema).

1650-1651 — kształci się w kolegium jezuitów we Lwowie, gdzie kończy poetykę i rozpoczyna retorykę; opuszcza jednak miasto na skutek wojny.

1652-1654 — kontynuuje naukę w kolegium jezuitów w Rawie Mazowieckiej, gdzie ukończył retorykę i zarazem szkołę średnią oraz odbył 2 lata studiów filozoficznych.

Okres pijarski

1654 — 2 lipca — wstępuje do nowicjatu pijarów w Podolińcu (Słowacja).

1655 — w drugim roku nowicjatu studiuje teologię u franciszkanów reformatów w Warszawie.

1656 — dla swojego kierownika duchowego pisze Secreta Conscientiae ad Reverendum Patrem N.N. Poloniae V[icarium] meum in Spiritualibus Magistrum (Tajemnice sumienia); dwa fragmenty tego pisma zachowały się do dzisiaj.

1656 — 22 lipca — składa śluby proste w Zakonie Pijarów.

1658-1660 — naucza retoryki w kolegium pijarów w Podolińcu.

1660-1662 — naucza retoryki w kolegium pijarów w Rzeszowie.

1661 — 12 marca — w Brzozowie k. Rzeszowa otrzymuje święcenia kapłańskie z rąk biskupa przemyskiego Stanisława Sarnowskiego.

1663-1667 — w Warszawie jest nauczycielem, kaznodzieją, spowiednikiem, moderatorem bractwa Matki Bożej Łaskawej, prefektem w kolegium.

1663 — w Warszawie wydaje drukiem Prodromus Reginae Artium sive Informatio Tyronum Eloquentiae (Zwiastun królowej sztuk).

1664 — w Warszawie wydaje drukiem Doctor Angelicus, in sui Ordinis Varsaviensi Basilica, pro nostris laudatus a P. Stanislao a Iesu Maria, Clericorum Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum Sacerdote (Doktor Anielski).

1667 — w Warszawie zostaje wydany drukiem Panegyris Lyrica Illustrissimo et Reverendissimo Domino D. Joanni Gembicki Dei et Sedis Apostolicae Gratia Episcopo Plocensi decantata per P. Stanislaum a Iesu Maria Clericorum Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum Anno 1666 (Panegiryk liryczny).

1667 — 20 października — w Warszawie, na krótko przed udaniem się do Rzymu na wezwanie przełożonego generalnego pijarów, pisze Protestatio Romam abeuntis (Oświadczenie odchodzącego do Rzymu).

1668 — z Rzymu zostaje wysłany przez generała do Nikolsburga (Mikulov, Czechy), skąd wraca do Warszawy.

1669 — z polecenia przełożonych, z okazji wyboru Michała Korybuta Wiśniowieckiego na króla, pisze panegiryk Panegyricus Augustissimo Principi Michaeli Korybuth Divinitus Electo Regi Poloniae, Lithuaniae, Russiae, [...] Magno Duci, debitae subiectionis et observantiae causa a Regio Collegio Varsaviensi Clericorum Pauperum Matris Dei Scholarum Piarum Consecratus (Panegiryk dla najczcigodniejszego księcia Michała Korybuta); wydany drukiem tego samego roku w Warszawie.

1669 — we wrześniu udaje się do rezydencji pijarów na Kazimierzu w Krakowie.

1669 — ukazuje się drukiem Triumphus sine originali macula conceptae Magnae Virginis, nova methodo, celeberrime adornatae (Triumf bez zmazy pierworodnej poczętej wielkiej Dziewicy), jako wstęp do: D. K. Kochanowski, Novus Asserendae Immaculatae Conceptionis Deiparae Virginis Modus, Cracoviae 1669, s. XVIII-XIX.

1670 — w styczniu zostaje uwięziony najpierw w domu zakonnym w Podolińcu, a później w Prievidzy (Słowacja); po 3 miesiącach 22 marca zwolniony, wraca na Kazimierz i oddaje się pod opiekę biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebickiego.

1670 — w Krakowie ukazuje się drukiem Orator Crucifixus sive Ultima Septem Verba Domini nostri Iesu Christi, totidem piis discursibus exposita per R. P. Joannem Papczyński, Presbyterum Polonum (Ukrzyżowany Mówca).

Założyciel Zgromadzenia Księży Marianów

1670 — 11 grudnia — z rąk wiceprowincjała o. M. Krausa otrzymuje dyspensę papieską i odchodzi od pijarów, jednocześnie w obecności tych samych osób dokonuje aktu Oblatio (Ofiarowanie siebie) z zamiarem założenia Zakonu Marianów od Niepokalanego Poczęcia NMP.

1671-1673 — w Luboczy, u Karskich jest kapelanem; tu przywdziewa biały habit i opracowuje Norma vitae (Reguła życia) dla przyszłych marianów.

1671 — w Luboczy lub w Krakowie, z powodu powstałych kontrowersji po opuszczeniu pijarów pisze Apologia pro egressu e Scholis Piis (Apologia wystąpienia z Zakonu Szkół Pobożnych).

1673 — za radą o. Franciszka Wilgi, kameduły, i za zgodą biskupa ordynariusza Stefana Wierzbowskiego, o. Papczyński przybywa 30 września do Puszczy Korabiewskiej, gdzie zostaje przełożonym wspólnoty pustelników żyjących według Reguły życia; bp Jacek Święcicki, archidiakon i oficjał warszawski, podczas wizytacji 24 października zatwierdza dekretem pierwszy klasztor Zakonu Marianów.

1675 — udaje się do Krakowa, aby tam wydać drukiem Templum Dei Mysticum quod in Homine Christiano demonstravit R. P. Stanislaus a Iesu Maria Presbyter Polonus (Mistyczna świątynia Boga).

1675 — w klasztorze w Puszczy Korabiewskiej opisuje początki powstania marianów w Fundatio Domus Recollectionis (Założenie domu skupienia).

1677 — aprobata fundacji instytutu Księży Eremitów Marianów w Puszczy Korabiewskiej przez Sejm Rzeczypospolitej.

1677 — marianie otrzymują „Wieczernik Pański” w Nowej Jerozolimie (Góra Kalwaria), dokąd przenosi się o. S. Papczyński z Puszczy Mariańskiej.

1677-1682 — w Górze Kalwarii głosi i spisuje przez kilka lat rozważania i konferencje pt. Inspectio Cordis, Stanislai a Iesu Maria Congregationis Immaculatae Conceptionis Clericorum Recollectorum, ex Scholis Piis Praepositi - Recollectiones pro Dominicis et Festis totius anni et Menstruis exercitiis tumulturaria [= tumultuaria?] opera consutatae (Wejrzenie w głąb serca).

1679 — 21 kwietnia — kanoniczna erekcja Zakonu Marianów na terenie diecezji poznańskiej przez bpa Stefana Wierzbowskiego.

1684 — w czerwcu o. Papczyński zwołuje w Puszczy Korabiewskiej pierwszą kapitułę generalną

1690 — w Warszawie wydaje drukiem Christus Patiens, Septem Discursibus Quadragesimali Paenitentiae accomodatis, Devotae Piorum considerationi Propositus per Patrem Stanislaum a Iesu Maria Sacerdotem Polonum (Chrystus cierpiący).

1690 — udaje się do Rzymu w celu uzyskania aprobaty papieskiej dla mariańskiego Instytutu, choruje i powraca, nie osiągnąwszy celu.

1692 — 9 grudnia — w obliczu ciężkiej choroby i ewentualnej śmierci pisze Testamentum [primum] (Testament pierwszy).

1698 — jesienią wysyła do Rzymu o. Joachima Kozłowskiego w celu uzyskania aprobaty papieskiej dla mariańskiego instytutu.

1699 — 21 września — Stolica Apostolska udziela aprobaty dla Zakonu Marianów, który po przyjęciu Regula decem beneplacitorum BVM (Reguła dziesięciu cnót NMP) i agregacji do Zakonu Braci Mniejszych staje się zakonem o ślubach uroczystych

1699 — 15 października — objęcie trzeciej fundacji — w Goźlinie.

1699 — Innocenty XII wysyła list (breve) do nuncjusza apostolskiego Franciszka Pignatellego w Rzeczypospolitej, nakazujący mu przyjęcie ślubów od marianów.

1701 — w perspektywie zbliżającej się śmierci o. Papczyński pisze Testamentum [alterum] (Testament drugi).

1701 — 6 czerwca — składa uroczyste śluby na ręce nuncjusza apostolskiego w Warszawie; 5 lipca przyjmuje profesję zakonną swoich współbraci w Wieczerniku.

1701 — 17 września — umiera w Górze Kalwarii, gdzie też, w kościele Wieczerzy Pańskiej, zostaje pochowany.

Proces beatyfikacyjny

1705 — powstaje pierwsza biografia napisana przez o. Mansueto Leporiniego OFM pt. Vita Fundatoris Congregationis Polonae Ordinis Immaculatae Conceptionis BVM.

1754 — Sługa Boży Kazimierz Wyszyński pisze Vita Venerabilis Servi Dei Patris Stanislai a Iesu Maria.

1764 — w Rzeczypospolitej Sejm Koronacyjny króla Stanisława Augusta 20 grudnia przedłożył „Wniesienie się ad Curiam Romanam o kanonizację i beatyfikacyą Stanisława Papczyńskiego”.

1767 — 10 czerwca — w Warszawie I sesja Poznańskiego Informacyjnego Procesu Beatyfikacyjnego o. Stanisława od Jezusa i Maryi Papczyńskiego.

1769 — zakończenie procesu diecezjalnego i przesłanie akt do Stolicy Świętej.

1775 — 15 lipca — Kongregacja Obrzędów wydaje dekret aprobujący pisma o. Papczyńskiego.

1775 — ostatni dokument w toczącej się sprawie i przerwa w procesie beatyfikacyjnym.

1953 — kontynuacja procesu.

1992 — 13 czerwca — ogłoszenie Dekretu o heroiczności cnót ojca Stanisława Papczyńskiego.

2006 — 16 grudnia — Ojciec Święty Benedykt XVI potwierdził dekret Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych uznający cud dokonany za przyczyną Sługi Bożego Stanisława od Jezusa i Maryi Papczyńskiego.

2007 — 16 września — w Licheniu, beatyfikacja o. Stanisława Papczyńskiego, której w imieniu Ojca Świętego Benedykta XVI dokonał Jego Eminencja Kardynał Tarcisio Bertone, Sekretarz Stanu Stolicy Apostolskiej.

opr. mg/mg