słodki cukiereczek
Strona główna Opoki | Liturgia na dziś | Baza Mszy św. | Porozmawiajmy o wierze | Życie Kościoła | Jan Paweł II | Dołącz do grona darczyńców

Opoka jest przydatna? Wpłać darowiznę
Zapraszamy do czytelni Według autorów Według dziedzin Według tematów Wyszukaj Na zakupy!





Audiobooki w odcinkach





 


Javier Hervada

Prawo naturalne

ISBN: 978-83-7720-124-4
wyd.: Wydawnictwo PETRUS 2010

Wybrane fragmenty
WPROWADZENIE
§ 1. PRAWO JAKO SZTUKA
§ 2. CNOTA SPRAWIEDLIWOŚCI
II. ANALIZA POJĘĆ SPRAWIEDLIWOŚCI I TEGO, CO SPRAWIEDLIWE
§ 1. PUNKT WYJŚCIA
§ 2. FORMUŁA SPRAWIEDLIWOŚCI: ZAGWARANTOWAĆ KAŻDEMU TO, CO DO NIEGO NALEŻY
§ 3. TO, CO SPRAWIEDLIWE.
§ 4. STOSUNEK SPRAWIEDLIWOŚCI


§ 2. CNOTA SPRAWIEDLIWOŚCI

 

1. Jak wszystko, co odnosi się do działań człowieka, gwarantowanie każdemu tego, co mu się należy, wymaga — o czym już wspomniałem — wiedzy oraz chęci. Wiedza to sztuka prawa, inaczej sztuka tego, co sprawiedliwe; chęć natomiast jest aktem woli. Kiedy wola zdradza skłonność gwarantowania każdemu tego, co do niego należy, czyli, kiedy wykazuje stałą gotowość do czynienia tak, by zagwarantować każdemu to, co mu przysługuje, mówimy, że odznacza się cnotą sprawiedliwości6.

Mówimy o cnocie, gdyż tak określa się nawyki czy skłonności duszy do czynienia dobra, a nazywamy ją sprawiedliwością (iustitia), ponieważ jest cnotą prawa (ius), innymi słowy, ponieważ jej przedmiot — czyli to, czemu podporządkowuje się jej działanie: w tym przypadku to, co zostaje zagwarantowane, gdyż działanie tej cnoty polega na gwarantowaniu7 — to owa rzecz należąca do innej osoby (to, co sprawiedliwe, ius, czyli prawo), którą powinno się jej zagwarantować. Sprawiedliwość jest cnotą zapewniania każdemu tego, co mu się należy; dokładniej możemy zdefiniować ją jako skłonność woli, by gwarantować każdemu jego prawo, czyli to, co do niego należy8.

2.  Jeszcze raz powinienem podkreślić to, o czym już wspominałem. Powyżej przedstawiłem właśnie opis rzeczywistości. Gwarantowanie każdemu jego należności jest potrzebą społeczną i, o ile zostaje spełniona, stanowi zjawisko społeczne. Zjawisko to jest pożądane i dobre, dlatego też nieustająca wola urzeczywistniania go to dobry nawyk lub skłonność, czyli to, co nazywamy cnotą. A cnota owa już od czasów starożytnych zwie się sprawiedliwością. Istnieje więc cnota, zwana sprawiedliwością, która polega na gotowości woli gwarantowania każdemu tego, co do niego należy9.

dalej >>

6 Nietrudno zrozumieć, że budowa sprawiedliwego społeczeństwa zależy od dwóch podstawowych czynników, którymi są dwie spośród cnót zwanych w tradycji filozoficzno-moralnej kardynalnymi: od roztropności, cnoty praktycznego rozumu oraz od sprawiedliwości, cnoty woli. Przede wszystkim konieczne jest prawdziwe umiłowanie sprawiedliwości (umiłowanie to bezwzględne zmierzanie woli ku dobru), gotowość, nie tylko do tego, by szanować, ale również do tego, by zapewnić — zagwarantować — innym to, co do nich należy, ponieważ są ludźmi albo ponieważ tak zgodnie z prawem postanowili ludzie. Jednak nie mniej konieczna jest mądrość lub roztropność w prawie, czyli wiedza, jak zapewnić to, co się należy, komu się należy oraz kiedy się należy. Ta mądrość, rozumiana jako sztuka lub nauka, to nauka prawa. A zatem nauka prawa jest nauką o tym, co sprawiedliwe. Dla tej wiedzy w społeczeństwie znajdują się ludzie biegli w sprawiedliwości, czyli prawnicy. To właśnie ich zadaniem jest stwierdzanie, co jest sprawiedliwe. Stąd trzeba dojść do wniosku, że kwestia sprawiedliwości w społeczeństwie zależy głównie od właściwego ukierunkowania nauki prawa.

7 Przedmiotem sprawiedliwości, podobnie jak pozostałych cnót, są zasadniczo i bezpośrednio działania, do których wykazuje gotowość, czyli wszelkie czynności, zawarte w wyrażeniu „zagwarantować każdemu to, co do niego należy”. Jednak ponieważ działania definiuje się poprzez ich przedmiot, cnotę sprawiedliwości ostatecznie określa i wyróżnia przedmiot sprawiedliwego postępowania czyli ius, czy też rzecz sprawiedliwa, które w tym znaczeniu stanowią przedmiot sprawiedliwości.

8 Najdoskonalszą definicję można odnaleźć u św. Tomasza z Akwinu, Summa Theologiae, II-II, zag. 58, art. 1: Gdyby więc ktoś chciał sprowadzić powyższe określenie do należytej postaci, mógłby je tak wyrazić: „Sprawiedliwość to sprawność, dzięki której ktoś stałą i wiekuistą wolą oddaje każdemu to, co się jemu należy”, t. 18: Sprawiedliwość, tłum. i oprac. F. W. Bednarski OP, Veritas, Londyn 1970. Współcześnie jedno z najlepszych wyjaśnień cnoty sprawiedliwości zawiera dzieło „O sprawiedliwości” (Über die Gerechtigkeit) J. Piepera; wydanie w języku polskim: J. Pieper, O sprawiedliwości, Londyn 1967.

9 Oczywiście sprawiedliwością nazywano i nazywa się nadal również inne zagadnienia: począwszy od ładu i proporcji we wszechświecie aż po szereg rozmaitych rzeczy, którym obecnie nadaje się taką nazwę. Jednak tutaj nie będę ich poruszał, gdyż mają niewiele wspólnego ze sztuką prawa.

opr. ab/ab




%
Kwota
Zgadzam się na przetwarzanie moich danych osobowych w celu realizacji daru
Możesz także dokonać wpłaty dowolnej kwoty na konto Fundacji: 65 1240 2034 1111 0000 0306 7501, Pekao SA XIII O/Warszawa
z dopiskiem: "Darowizna na działalność Fundacji - Moje 10 zł."




 wyślij znajomym

Zobacz także:
Papież Franciszek, Orędzie na Światowy Dzień Pokoju 1 stycznia 2015 r.
Damian Wąsek, Konteksty reformy władzy w Kościele
Damian Wąsek, Nowa wizja zarządzania Kościołem
Papież Franciszek, Wartość solidarności
Papież Franciszek, Potrzebna jest światowa mobilizacja
Roman Bielecki OP, Błogosławieństwa: miłosierni
Łukasz Miśko OP, Błogosławieństwa: cierpiący prześladowanie
Gianpaolo Salvini, Teologia kobiety: wspinanie się coraz wyżej
Elżbieta Siepak, Jolanta Krasnowska-Dyńka, Światło orędzia miłosierdzia świeci coraz mocniej
Leon Knabit OSB, Agnieszka Nieć, Przestrzeń Boga. O nowych grzechach i bożkach
Komentarze internautów:

Benedykt XVI | Biblioteka audio i wideo | Czytelnia | Dane nt. Kościoła | Edukacja Ekonomiczna | Felietony, komentarze | Filozofia | Galeria zdjęć | Inne nauki |
Europa, Polska, Kościół | Internet i komputery | Jan Paweł II | Katalog adresów | Katechetom i duszpasterzom | Kultura | Księgarnia religijna | Liturgia - na dziś i na niedziele | Mapa serwisu | Msze św. - gdzie, kiedy? | Nauczanie | Noclegi w Polsce | Noclegi, hotele w Polsce | Nowości na naszych stronach | Papież Franciszek | Pielgrzymki piesze - ePielgrzymka | Rekolekcje | Rodzina | Sekty | Serwis informacyjny | Słownik | Sonda | Święci patroni | Szukaj | Tapety i dzwonki religijne | Teologia | Twój głos w dyskusji | Varia | Życie Kościoła