KONDOLENCJE KSIĘŻY BISKUPÓW PO ŚMIERCI JERZEGO TUROWICZA

"Jeżeli umarliśmy razem z Chrystusem, wierzymy, że z Nim również żyć będziemy, wiedząc, że Chrystus powstawszy z martwych, już więcej nie umiera, śmierć nad nim nie ma już władzy" (Rz 6,8-9).

Uczestniczę duchowo w żałobie wspólnoty Kościoła krakowskiego, Redakcji "Tygodnika Powszechnego" i Rodziny Turowiczów po śmierci śp. Jerzego; człowieka o głębokiej wierze i zaangażowaniu w życie Kościoła, jego odnowę w duchu postanowień Soboru Watykańskiego II; człowieka, dla którego podstawowe znaczenie miały zasady i wartości chrześcijańskie, religijne, humanizm, szacunek dla drugiego człowieka, tolerancja i działalność dla dobra wspólnego.

Ma On wielkie zasługi dla kraju i dla Kościoła poprzez prace nad formowaniem intelektualnym i etycznym całych pokoleń, zwłaszcza inteligencji katolickiej. Czynił to wytrwale, jako wieloletni redaktor naczelny "Tygodnika Powszechnego", dziennikarz, publicysta i prelegent.

Żegnamy człowieka chrześcijańskiej nadziei, która zwłaszcza w latach trudnych doświadczeń i zmagań pomagała Mu w zachowaniu niezależności własnego myślenia i upowszechnianiu społecznej nauki Kościoła w służbie człowiekowi. Ta służba, jak wyznaje w ostatnim ze swoich wywiadów, to bilet do raju: "Mój bilet do raju to jest to, że starałem się służyć bliźnim, służyć ludziom, służyć Kościołowi i służyć Panu Bogu, tak jak umiałem".

Tę służbę śp. Jerzego składamy dziś w Modlitwie Eucharystycznej, jako dar ofiarny, polecając Go Miłosierdziu Bożemu. Niech Pan Życia i Śmierci, Czasu i Wieczności, Sprawiedliwy Sędzia, przyjmie ten nasz dar modlitwy i obdarzy śp. Jerzego wiecznym pokojem: "Wieczny odpoczynek racz mu dać Panie, a światłość wiekuista niechaj mu świeci".

Dla uczestników liturgii pogrzebowej i wszystkich pogrążonych w smutku i żałobie, upraszam o ukojenie w bólu i Boże Błogosławieństwo.

Nuncjusz Apostolski

*

Pragnę dać wyraz mojej modlitewnej pamięci o śp. Redaktorze Jerzym Turowiczu.

Modlitwa ta jest jednocześnie podziękowaniem za wszelkie dobro, jakiego dokonał, a z mojej strony szczególnie za Jego mądrą obecność w pracach Prymasowskiej Rady Społecznej w czasach szczególnie trudnych.

Niech Pan będzie Mu nagrodą.

Prymas Polski

*

Wczoraj odprawiłem Mszę św. za spokój duszy śp. Jerzego Turowicza - Redaktora Naczelnego "Tygodnika Powszechnego". Niech da Mu Bóg radość wieczną.

Dziś na ręce Pani Redaktor Józefy Hennelowej, wszystkich Pracownikom Redakcji i Administracji składam wyrazy współczucia. Odszedł do wieczności zasłużony publicysta, dziennikarz, ciekawy chrześcijanin, długoletni Redaktor Naczelny "Tygodnika Powszechnego", który dokonał wiele przez pół wieku służby nie tylko dziennikarskiej.

Niech Wszechmogący nagrodzi Go wieczną szczęśliwością.

Łączę się duchowo z uczestnikami pogrzebu i proszę przyjąć dar modlitwy za Niego i za Was osieroconych.

Arcybiskup Metropolita Wrocławski

*

Przesyłam wszystkim Członkom Redakcji wyrazy głębokiego współczucia po śmierci śp. Jerzego Turowicza, Redaktora Naczelnego "Tygodnika Powszechnego".

Śp. Jerzy Turowicz był i pozostanie wzorem postaw chrześcijańskiego humanizmu. Umiłował Kościół i wiernie służył jego soborowej odnowie. Człowiek niezwykle wrażliwy i zatroskany o sprawy ojczyste, człowiek dobry i każdemu życzliwy. Takim Go pamiętam z wdzięcznością za okazywaną mi serdeczną życzliwość. Dziś rano odprawiłem Mszę św. za Niego, polecając również Bogu tych wszystkich, których jego śmierć pogrążyła w smutku i żałobie. Proszę przyjąć wyrazy oddania i szacunku.

Arcybiskup Metropolita Poznański

*

Łączę się w modlitwie ze wszystkimi uczestnikami uroczystości pogrzebowych śp. Jerzego Turowicza, Redaktora Naczelnego "Tygodnika Powszechnego". I upraszam dlań radość oglądania Boga za Jego wieloraką posługę dla Kościoła - Ludu Bożego.

Arcybiskup Metropolita Lwowski

*

Kochani,

Łączę się w solidarnej modlitwie ze wszystkimi, którzy we wspólnocie Eucharystii żegnają naszego Brata i Przyjaciela Jerzego. Dziękując Bogu za świadectwo jego żywej wiary i niepowtarzalny styl osobowości, modlę się, abyśmy wspólnie mogli podtrzymywać to ważne dziedzictwo przepojone refleksją, modlitwą i cierpieniem Zmarłego, który nawet odchodząc w najdalszą drogę pozostaje bliskim, żyjącym, subtelnie obecnym.

Przyjęte przed rokiem zobowiązania uniemożliwiają mój fizyczny udział w liturgii pogrzebowej. W dzień pogrzebu mam bowiem w diecezji Limburg trudne do odwołania zajęcia, wspólnie z biskupem Franzem Kamphausem i jego współpracownikami. W sobotni wieczór natomiast w liturgii, którą będę sprawował we Frankfurcie, mam głosić kazanie podczas Mszy Świętej przywołującej pamięć cesarza Karola Wielkiego, jako tego, który usiłował poszukiwać jedności w Europie. Z panem Jerzym będę się wtedy łączył w przestrzeniach modlitwy i w otwarciu na tak bardzo cenione przez niego wartości, jakie niesie uniwersalizm chrześcijaństwa szukający duchowej jedności Europy.

Wracam myślą do strof, które przed laty dedykował p. Jerzemu Zbigniew Herbert, pisząc o Akropolu dla wydziedziczonych i łasce dla kłamiących. Myślę o tym Akropolu solidarnych serc, które tę śmierć przeżywają bardzo osobiście, jako odejście kogoś wyjątkowo bliskiego, kto dyskretnie promieniował swą osobowością na naszą codzienność. Modlę się, abyśmy naszą wierność jego stylowi potrafili okazywać w tej prostocie Ewangelii i umiłowaniu Kościoła, które tak wyraziście widać w stylu drogiego nam Brata.

Arcybiskup Metropolita Lubelski

*

Drodzy Przyjaciele z "Tygodnika Powszechnego"!

Dziś dotarła do mnie wiadomość o śmierci Jerzego Turowicza. Łączę się z Wami Wszystkimi i z wielką nadzieją polecam Zmarłego Bogu, Najlepszemu Ojcu.

Dla mnie i dla wielu z mojego pokolenia niezmiernie ważnym dla pogłębiania formacji chrześcijańskiej był "Tygodnik Powszechny", o którym słusznie można mówić, iż jest dziełem Jego życia. Kształtując w "Tygodniku" i w całym ruchu Znak postawę otwartą naszego katolicyzmu, mógł Jerzy i Jego Współpracownicy i Przyjaciele narażać się na zarzuty. Może nawet niekiedy w swej otwartości i w trudnym szukaniu dróg "Tygodnik Powszechny" i środowisko Znak zasłużyły na krytykę częściowo uzasadnioną. Ale w niezmiernie trudnej sytuacji zniewolenia, a potem w nie mniej trudnej sytuacji odzyskiwanej wolności, próbowaliście coś zrobić w duchu dobrze rozumianej misji świeckich katolików. Mógł zdarzyć się jakiś błąd, ale nie błądzi tylko ten, który nic nie robi, z wyjątkiem tego podstawowego błędu, że nic nie robi. W większości jednak spraw słuszna była postawa "Tygodnika Powszechnego" kształtowana w znacznym stopniu przez śp. Jerzego. Nic dziwnego więc, że cieszył się dużym autorytetem, także w dziedzinach życia społecznego i politycznego. Dobrze pamiętam jego odważne i proste słowa w czasie uroczystego otwarcia obrad "Okrągłego Stołu". Turowicz między innymi powiedział:

"Po raz pierwszy od długiego czasu, niemal od początku Polski Ludowej powstaje szansa otwarcia procesu zmierzającego do sytuacji, w której Polacy - jak powiedział dzisiaj Lech Wałęsa - poczuliby się gospodarzami we własnym kraju.

Pierwszym zadaniem musi być tu próba odbudowania zaufania między władzą a społeczeństwem, bowiem tego zaufania nie ma. Ilekroć w przeszłości społeczeństwo dawało władzy pewien kredyt zaufania, za każdym razem ten kredyt był nadużyty i zmarnowany. Dzisiaj czyny, a nie słowa muszą uwiarygodnić intencje zmiany i naprawy obecnej sytuacji".

Słowa o porozumieniu narodowym i zaufaniu między władzą a społeczeństwem w zmienionej sytuacji zachowują w znacznym stopniu swą aktualność i nadal winny być programem działań społecznych i politycznych.

Zapewniając o pamięci w modlitwie, Wszystkim duchowym spadkobiercom śp. Jerzego z całego serca błogosławię.

Biskup Włocławski

*

Jerzy Turowicz był dla mnie wzorem wybitnego intelektualisty, pisarza, redaktora i zaangażowanego katolika. Stworzony przez niego "Tygodnik Powszechny", którego przez cały czas był redaktorem naczelnym, był wzorem otwarcia Kościoła na świat współczesny oraz jego problemy i stał się dla mnie pierwszym "podręcznikiem" nauki II Soboru Watykańskiego. Jestem czytelnikiem "Tygodnika" od 1962 roku, to jest od pierwszych lat kapłaństwa. Śledziłem jego zmagania z cenzurą w trudnych latach totalitarnego systemu, a zwłaszcza w okresie stanu wojennego. Podziwiałem odwagę redaktora Turowicza w uprzystępnianiu łamów "Tygodnika" ludziom, którzy skazani byli na duchową banicję.

Nie było ważnych wydarzeń w życiu społeczno-politycznym Polski w okresie powojennym, w których nie zaznaczyłby swojej obecności i twórczego wkładu redaktor Jerzy Turowicz. Osobiście bardzo mile wspominam "dyskusje rzymskie" na aktualne problemy Kościoła i pracę w Komisji Episkopatu Polski do Dialogu z Judaizmem, której przez kilka lat byliśmy członkami.

W szczerej modlitwie polecam jego duszę miłosiernemu Bogu.

Biskup Koszalińsko-Kołobrzeski

*

Uczestniczę duchowo w smutku i żalu po śmierci śp. Jerzego Turowicza, wieloletniego Redaktora Naczelnego "Tygodnika Powszechnego".

Odszedł do Pana człowiek, który na przestrzeni dziesięcioleci formował świadomość ludzką i chrześcijańską wielu pokoleń Polaków. Odszedł człowiek, którego ceniliśmy za twórczy przyczynek do rozwoju kultury słowa mówionego i pisanego.

Dorobek publicystyczny i dziennikarski Jerzego Turowicza ożywiony zmysłem wiary, służył i służy nadal jak najlepiej człowiekowi w poszukiwaniu prawdy, dobra i piękna.

W modlitwie zanoszonej do Pana Czasu i Wieczności, Życia i Śmierci, polecam śp. Jerzego Turowicza oraz cały jego twórczy dorobek. Niech Bóg, Ojciec Miłosierdzia przyjmie go do radości Nieba.

Sekretarz Konferencji Episkopatu Polski

*

Jedna jest, a wszystko może,
pozostając sobą, wszystko odnawia,
a przez pokolenia zstępując w dusze święte,
wzbudza przyjaciół Bożych i proroków.
Bóg bowiem miłuje tylko tego,
kto przebywa z Mądrością.
(Mdr 7,27-28)

W imieniu Rady Episkopatu ds. Dialogu Religijnego i własnym pragnę złożyć całej Redakcji "Tygodnika Powszechnego" wyrazy współczucia z racji śmierci redaktora naczelnego, pana Jerzego Turowicza.

Jako wieloletni członek tej Rady, a przedtem Komisji ds. Dialogu z Judaizmem, pan Turowicz swoją myślą i sercem zasłużył się wielce dla Kościoła katolickiego w Polsce. Zasługi te powiększa jeszcze Jego ogromna skromność i prostota, z jaką dzielił się zawsze z nami swoją mądrością. Był dla nas podobny do apokaliptycznego drzewa życia, cały wychylony ku przyszłości, "a liście tego drzewa [służą] do leczenia narodów" (Ap 22,2).

Niech Wszechmogący Bóg przekaże Mu odpłatę sprawiedliwych. Niech leczy rany i pustkę powstałą po jego stracie pośród ludzi, a wszystkim tym, którzy go będą wdzięcznie wspominać, niech udzieli wielkiej odnowy Kościoła.

Przewodniczący Rady Episkopatu
ds. Dialogu Religijnego

*

Poruszony wiadomością o śmierci ś.p. Redaktora Jerzego Turowicza pragnę złożyć redakcji "Tygodnika Powszechnego" wyrazy serdecznego współczucia. Z odejściem ś.p. Jerzego głębiej wchodzimy w tajemnicę życia, śmierci i zmartwychwstania. Jednocześnie pragnąc kontynuować Jego głęboką miłość do Kościoła i Ojczyzny, łączę się w żałobie wraz z księżmi kapelanami Wojska Polskiego.

Modlę się do Pana o wieczny odpoczynek dla duszy ś.p. Jerzego.

biskup polowy Wojska Polskiego

Artykuły abpa Henryka Muszyńskiego, abpa Józefa Życińskiego i bpa Tadeusza Pieronka oraz głosy hierarchów z zagranicy drukujemy na dalszych stronach "TP"