Violetta Reder

DOBRO I ZŁO

Z perspektywy psychologii społecznej

ISBN: 978-83-7318-961-4

wyd.: WAM 2008

Przedmowa

Początkowy plan powstania tej książki pojawił się wiosną 2001 roku, ale ataki z 11 września 2001 sprawiły, że jej główny przedmiot zainteresowania stał się kwestią szczególnie palącą. Psychologowie społeczni zajmują się zachowaniami agresywnymi lub szkodliwymi a także zachowaniami prospołecznymi od wielu dziesięcioleci. Wydarzenia z 11 września - wyraziste obrazy śmierci i cierpienia na skalę masową, a zarazem przejawy zachowań niosących pomoc u tak wielu osób - uczyniły z dobra i zła sprawę najistotniejszą dla każdego, a nie tylko badaczy. Zamachowcy otrzymali natychmiast od prezydenta Busha i analistów w niezliczonych mediach etykietkę "złych" lub "złoczyńców", a słowa "bohater" używano z równym zapałem dla opisania wielu ratujących, którzy nie tylko nieśli pomoc ofiarom, ale, w kilku przypadkach, poszerzyli ich szeregi. Nie łagodziło zainteresowania nagłośnienie w mediach, gdzie dziennikarze, historycy, specjaliści w dziedzinie zachowań i polityki, i inni podejmowali niezliczone próby omówienia absolutnie każdego aspektu ataków i ich wpływu na nasze społeczeństwo.

Te reakcje, oczywiście, nie są czymś niezwykłym. Okrucieństwa i tragedie - czy będzie to Holokaust, zamach bombowy w Oklahomie, bierny świadek morderstwa Kitty Genovese, zniewolenie milionów obywateli afrykańskich w Stanach Zjednoczonych czy niezliczone akty terroryzmu i tortur na całym świecie - zawsze inspirowały do zadawania trudnych pytań: jak ludzie mogli zrobić to innym ludziom? Dlaczego to zrobili? Czy odpowiedzialne za to jest coś, co tkwi w poszczególnych osobach, w kulturze lub społeczeństwie, w unikalnych okolicznościach, a może w ich złożonej interakcji? Czy te straszliwe wydarzenia powtórzą się? Czy można im zapobiec? Jak można pogodzić te straszliwe czyny z oczywistą uprzejmością i uczciwością tak wielu ludzi? Czy istnieje coś takiego jak ludzka natura? Czy ludzie są z istoty dobrzy, źli, czy dobrzy i źli albo ani dobrzy, ani źli? Książka ta z pewnością nie udzieli odpowiedzi na wszystkie te DOBRO I ZŁO. PERSPEKTYWA PSYCHOLOGII SPOŁECZNEJ pytania, a może nawet na żadne z nich, w sposób prawdziwie satysfakcjonujący. Pytania jednak są uzasadnione i należy szukać na nie odpowiedzi. Podstawowym celem tej książki jest zbadanie koncepcji dobra i zła we współczesnej psychologii społecznej oraz stworzenie kompendium na temat tego, co rzecznicy psychologii społecznej o największej elokwencji i wiedzy mają do powiedzenia na temat kilku najbardziej fundamentalnych i dręczących kwestii w życiu społecznym. Poprosiłem wielu wybitnych psychologów społecznych, aby przedstawili swoje aktualne poglądy, będąc teoretykami i badaczami o ustalonej reputacji, którzy poświęcili tym zagadnieniom większość swojej znakomitej kariery.

PODZIĘKOWANIA

W przygotowaniu książki Dobro i zło. Perspektywa psychologii społecznej kilka osób odegrało podstawową rolę. Po pierwsze, pragnę oczywiście podziękować moim kolegom, którzy napisali rozdziały. Ich wiedza fachowa, entuzjazm i otwartość na moje częste uwagi, pomogły mi zachować energię i wytrwałość w realizacji tego projektu. Korzystam też z tej okazji, by wspomnieć z wdzięcznością kilku psychologów społecznych, którzy przez wiele lat mieli niezwykle inspirujący wpływ na moje myślenie o psychologii społecznej w ogóle, a na myślenie o zagadnieniach wchodzących w zakres tej książki w szczególności. Należą do nich: John M. Darley i Herbert C. Kelman oraz nieżyjący już Edward E. (Ned) Jones i Stanley Milgram. Wydział Psychologii Uniwersytetu w Miami zawsze był środowiskiem bardzo sympatycznym i dającym mi wsparcie. Pozostanę na zawsze wdzięczny studentom, którzy studiowali u mnie psychologię społeczną, ku mojemu znacznemu pożytkowi.

Seymour Weingarten, redaktor naczelny w wydawnictwie Guilford Press, była dla mnie niewyczerpaną kopalnią mądrych rad na każdym etapie powstawania książki, a starszy redaktor produkcji, Laura Patchofsky, niosła niezwykłą pomoc i była otwarta na moje nieustanne prośby o "jeszcze tylko ten jeden dodatek".

Na koniec, chciałbym zadedykować tę książkę członkom mojej rodziny - mojej żonie, Sandy; moim rodzicom, Mollie i Irvingowi; moim córkom, Robi i Lani; Scottowi i (oczywiście!) wnukowi Jaredowi. Wszyscy oni wykazali troskę o tę publikację i byli nieocenionym źródłem delikatnej zachęty.

opr. aw/aw

wyślij znajomym

Zobacz także: Tomasz Špidlik, O malarzu, który malował diabła Tomasz Špidlik, Cudowne zwierciadło Tomasz Špidlik, O trzech małych łaniach Tomasz Špidlik, Księżniczka Anima Tomasz Špidlik, Jak profesor Ulipispirus wymyślił język zrozumiały dla wszystkich Marek Dziewiecki, Maria Czempiel, Wolni po to, by kochać Klaus Mertes SJ, Ćwiczenie Klaus Mertes SJ, Refleksja Klaus Mertes SJ, Zwięzłość Klaus Mertes SJ, Relacja nauczyciel - uczeń

Komentarze internautów: Dodaj swój komentarz