Ks. Arkadiusz Wuwer

ZNAKI CZASU W ŚWIETLE OBJAWIENIA

Katolicka nauka społeczna nie jest — jak sądzą niektórzy — jedynie specyficzną nauką historyczną, a więc w pewnym sensie „martwą”, ograniczającą się do rozważania modnego niegdyś tematu „kwestii robotniczej”; narzędziem obrony praw pracowniczych i walki z ideologią komunistyczną. Jest dziedziną żywą, dynamiczną i niezwykle aktualną, proponującą rozwiązania ciągle nowych kwestii. Na horyzoncie jej zainteresowań pojawiają się problemy związane z globalizacją i etyką aktywności gospodarczej, nowe marginalizacje i zagrożenia, które niesie rozwój nauki i technologii, miejsce kultury w życiu społeczeństwa informatycznego, powiększanie się różnych dysproporcji... Jest niezwykle bliska współczesnemu człowiekowi. Podejmuje bowiem także te tematy, o których czyta się w gazetach i dyskutuje podczas towarzyskich spotkań.

W starożytności chrześcijańskiej, w średniowieczu i aż do XIX wieku problematyka społeczna podejmowana była w ramach teologii i prawa kanonicznego. W rezultacie narastania nowych problemów, związanych głównie z rewolucjami — francuską i przemysłową, w połowie XIX wieku stała się dyscypliną samodzielną.

Mimo iż papież Leon XIII (1810— 1903) nazywał ją „filozofią społeczną” i w jej centrum umieścił rozważania nad sprawiedliwością rozdzielczą, jej charakter teologiczny pozostał nienaruszony w przynajmniej dwóch kontekstach: teologii moralnej oraz pastoralnej. Jako taka, katolicka nauka społeczna podejmuje wraz z innymi naukami teologicznymi próbę zrozumienia tajemnicy człowieka i zadań społeczeństwa w świetle Objawienia. Wnioski, stanowiące owoc jej wysiłków, odgrywają w życiu społecznym doniosłą rolę: przypominają o godności człowieka i jego prawach, wskazują na źródła i przejawy niesprawiedliwości, podają podstawowe zasady i wartości, które stają się kryterium oceny systemów i programów. Słowem — stanowią pozytywną wizję chrześcijańskiej miłości, sprawiedliwości i pokoju.

Choć katolicka nauka społeczna jest dyscypliną teologiczną, to odwołuje się do nauk filozoficznych i społecznych. Za ks. Majką można powiedzieć, że jest to nauka teologiczno-etyczno-społeczna. Jako taka zawiera następujące elementy: treści objawione — dotyczące wizji człowieka i jego powołania, jak również podstawowych relacji do Boga, świata i innych ludzi oraz wspólnot; treści filozoficzne — dotyczące tej samej problematyki, ale rozważanej w świetle rozumu i doświadczenia; z filozoficzną koncepcją człowieka (natury ludzkiej i osoby) oraz społeczeństwa i prawa naturalnego; treści empiryczne — stanowiące wynik badań nauk humanistycznych (np. socjologii, psychologii, pedagogiki), nauk przyrodniczych oraz technicznych; są one ważne o tyle, o ile ich rozwój pozwala na lepsze poznanie znaków czasu; treści historyczne — pozwalające zrozumieć procesy społeczne i gospodarcze danego momentu historycznego i epoki oraz stanowiące podstawę porównań i właściwej oceny instytucji, struktur i procesów społecznych.

Można powiedzieć, że współczesna nauka społeczna Kościoła ma trzy wymiary — teoretyczny, historyczny oraz praktyczny. W kontekście historycznym zaś ewolucja katolickiej nauki społecznej przebiegała od ponadczasowej doktryny społeczno-moralnej po nauczanie o charakterze pastoralnym. Zawsze zaś jest narzędziem ewangelizacji realizowanej poprzez głoszenie niezmiennych zasad w zmiennych okolicznościach życia społecznego.

Nauczanie społeczne Kościoła stanowi kontynuację religijnej i społecznej misji Jezusa. Nie pretenduje jednak do tego, by być nieomylne. Jest raczej „wołaniem proroka” o obecnej kondycji rodzaju ludzkiego, w świetle znaków czasu i Ewangelii. Wypływa z miłości do Chrystusa i jest świadectwem miłości do ludzi.

opr. mg/mg

wyślij znajomym

Zobacz także: Mariusz Roszewski, Odnowiona walka z Bogiem Krzysztof Bronk, Niedopracowana apolityczność Kościoła Jacek Wł. Światek, Płacz po zabawce Łukasz Kaźmierczak, Nowa świecka humadecja Ryszard Podgórski, Identyfikacja współczesnego człowieka Ryszard Podgórski, Alienacja jako zjawisko socjologiczne Ryszard Podgórski, Kryzys tożsamości współczesnego człowieka w społeczeństwie ponowoczesnym Aleksandra Jasińska-Kania, Wartości i normy moralne a procesy przemian w Polsce i Europie Janusz Mariański, Leon Smyczek (red.), Wartości, postawy i więzi moralne w zmieniającym się społeczeństwie Stefan Wilkanowicz, Pogrzeb Solidarności

Komentarze internautów: Dodaj swój komentarz znaki (Wojciech biel, 2005-09-03 12:35:00)  Jestem ciekaw kto...  więcej   skomentuj tę wypowiedź Braki... (ZENON, 2004-01-27 01:52:25)  Czego...  więcej   skomentuj tę wypowiedź Znaki... (Adam, 2003-08-22 21:48:34)  "Nauczanie społeczne...  więcej   skomentuj tę wypowiedź